بازار ۵۰ میلیارد دلاری انرژی منطقه؛ فرصتی که نباید از دست برود
رئیس هیئت‌مدیره این فدراسیون انرژی، تاکید کرد: سابقه درخشان صادرات چهار میلیارد دلاری خدمات فنی‌ومهندسی آب و برق، گواهی بر توان بالای متخصصان ایرانی برای تسخیر بازار ۵۰ میلیارد دلاری منطقه است؛ فرصتی طلایی که به تأکید بخش خصوصی، با رفع موانع دستوری و حمایت دیپلماتیک دولت می‌تواند جان تازه‌ای به درآمدهای ارزی غیرنفتی کشور ببخشد.
به گزارش خبرنگار سرویس افتصادی عصرپرس، حمیدرضا صالحی، رئیس هیئت‌مدیره این فدراسیون انرژی در حاشیه بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق ایران، با اشاره به اهمیت برگزاری این رویداد گفت: نمایشگاه صنعت برق فرصت ارزشمندی برای معرفی توانمندی سازندگان داخلی، شرکت‌های دانش‌بنیان و فعالان حوزه‌های مختلف این صنعت است تا دستاوردها، نوآوری‌ها و ظرفیت‌های خود را به خریداران و سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی معرفی کنند.
وی افزود: امسال، در کنار تولیدکنندگان و شرکت‌های فعال در حوزه انتقال و توزیع برق، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و هلدینگ‌های انرژی نیز در نمایشگاه حضور دارند. این حضور نشان می‌دهد صنعت برق برای عبور از شرایط کنونی و حرکت در مسیر توسعه، بیش از گذشته به سرمایه‌گذاری و تغییر رویکرد در نظام حکمرانی انرژی نیاز دارد.
صالحی با تأکید بر نقش زیرساخت‌های انرژی در رشد اقتصادی کشور تصریح کرد: صنعت سهم مهمی در رشد اقتصادی دارد و توسعه صنعتی بدون دسترسی به زیرساخت‌های پایدار انرژی امکان‌پذیر نیست. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری در صنعت برق باید به‌گونه‌ای باشد که زمینه رشد تولید، توسعه صنایع و افزایش رقابت‌پذیری اقتصاد کشور را فراهم کند.
۲۵ تشکل ملی؛ پشتوانه بخش خصوصی برای اصلاح سیاست‌های انرژی
رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی و صنایع وابسته ایران با اشاره به گستردگی تشکل‌های عضو این فدراسیون گفت: در حال حاضر حدود ۲۵ تشکل ملی در فدراسیون عضویت دارند که حوزه‌هایی همچون نفت، گاز، پتروشیمی، انرژی‌های تجدیدپذیر، مخابرات، ساختمان و صنایع مرتبط را پوشش می‌دهند.
به گفته صالحی، این تشکل‌ها نماینده ظرفیت‌های تخصصی و اجرایی بخش خصوصی هستند و می‌توانند در تدوین سیاست‌های کلان انرژی و ارائه راهکارهای عملیاتی نقش مؤثری ایفا کنند.
وی با تأکید بر ضرورت مشورت با بخش خصوصی در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و انرژی گفت: قانون بهبود مستمر محیط کسب‌وکار نیز بر مشارکت و مشورت با تشکل‌های اقتصادی تأکید دارد؛ بااین‌حال، همچنان تصمیم‌هایی اتخاذ می‌شود که بدون توجه کافی به واقعیت‌های بازار، به کسب‌وکارها آسیب می‌زند و انگیزه سرمایه‌گذاران را کاهش می‌دهد.
صالحی افزود: هدف از شکل‌گیری این فدراسیون و تشکل‌های وابسته، کمک به توسعه درآمدهای ارزی کشور فراتر از صادرات نفت بوده است. از اواخر دهه ۸۰، راهبرد کمیسیون انرژی و اتاق‌های بازرگانی بر توانمندسازی بخش خصوصی و تبدیل ایران به هاب انرژی منطقه، در حوزه برق و گاز، متمرکز شد.
وی با اشاره به ظرفیت‌های کشور در حوزه نفت، گاز و انرژی اظهار کرد: بر اساس اهداف سند چشم‌انداز ۲۰ساله و برنامه‌های توسعه، قرار بود درآمدهای ارزی کشور به ۱۶۰ میلیارد دلار برسد و سهم درآمدهای نفتی به حدود ۲۰ درصد کاهش یابد؛ در این هدف‌گذاری، ۸۰ درصد درآمدها باید از محل صادرات غیرنفتی تأمین می‌شد. بااین‌حال، آمارها نشان می‌دهد درآمدهای ارزی غیرنفتی و سهم بخش خصوصی همچنان با رقم هدف‌گذاری‌شده فاصله دارد.
رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون تأکید کرد: بخش خصوصی تنها به طرح مشکلات و انتقاد بسنده نمی‌کند، بلکه برای چالش‌هایی مانند ناترازی برق و گاز راهکارهای عملیاتی دارد. اگر دولت بر سیاست‌گذاری و تنظیم‌گری متمرکز شود و امکان ارزش‌آفرینی را به بخش خصوصی بسپارد، بسیاری از مشکلات قابل حل است. دخالت‌های دولتی و تضعیف فعالیت بنگاه‌ها، به‌ویژه کسب‌وکارهای متوسط، موجب رکود و افزایش مهاجرت نیروی انسانی شده است.
فرصت ۵۰ میلیارد دلاری در بازار انرژی همسایگان
صالحی با اشاره به ظرفیت‌های صادراتی صنعت برق گفت: کشورهای منطقه، به‌ویژه عراق، پاکستان و دیگر همسایگان، بازار بزرگی برای شرکت‌های ایرانی در حوزه آب، برق، انرژی، تجهیزات و خدمات فنی‌ومهندسی فراهم کرده‌اند. برآورد ما نشان می‌دهد ارزش این بازار حدود ۵۰ میلیارد دلار است و ایران می‌تواند با برنامه‌ریزی مناسب، سهم قابل‌توجهی از آن را به دست آورد.
وی افزود: بخش خصوصی ایران در گذشته در صادرات خدمات فنی‌ومهندسی عملکرد قابل‌توجهی داشته و حتی رکورد حدود چهار میلیارد دلار صادرات در حوزه آب و برق را ثبت کرده است. این تجربه نشان می‌دهد شرکت‌های ایرانی از توان فنی، مهندسی و اجرایی لازم برای حضور در بازارهای بین‌المللی برخوردارند.
صالحی با اشاره به کاهش فرصت حضور شرکت‌های ایرانی در برخی بازارهای منطقه گفت: در شرایطی که کشورهای همسایه برای توسعه زیرساخت‌های انرژی خود به تجهیزات، خدمات مهندسی و پروژه‌های جدید نیاز دارند، نباید بازار را به رقبا واگذار کنیم. دولت می‌تواند با ارائه تضمین‌های لازم به پیمانکاران و سازندگان ایرانی و تقویت دیپلماسی اقتصادی، مسیر حضور شرکت‌های داخلی در پروژه‌های خارجی را هموار کند.
تصدی‌گری دولت، مانعی بر سر راه سرمایه‌گذاری
رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی با انتقاد از سیاست‌های گذشته در حوزه انرژی گفت: طی حدود ۲۰ سال گذشته، برخی تصمیم‌ها و سیاست‌ها، به‌ویژه در زمینه قیمت‌گذاری و مدیریت بازار انرژی، توسعه صنعت برق را با چالش روبه‌رو کرده است. با وجود اهمیت اقتصادی صنعت برق در جهان، سیاست‌های غیررقابتی در کشور انگیزه سرمایه‌گذاری را کاهش داده و جایگاه بخش خصوصی را تضعیف کرده است.
وی با تأکید بر ضرورت تغییر نقش دولت اظهار کرد: دولت باید از تصدی‌گری و فعالیت مستقیم اقتصادی فاصله بگیرد و بر سیاست‌گذاری، تنظیم‌گری و حمایت از شکل‌گیری بازار رقابتی متمرکز شود. تجربه توسعه صنعت مخابرات و تلفن همراه نشان داده است هرجا دولت از تصدی‌گری فاصله گرفته و زمینه فعالیت بخش خصوصی را فراهم کرده، امکان توسعه و ارتقای کیفیت خدمات بیشتر شده است.
توسعه ۳۰ هزار مگاوات انرژی خورشیدی به سرمایه‌گذاری امن نیاز دارد
صالحی با اشاره به ظرفیت توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر گفت: کشور ظرفیت قابل‌توجهی برای توسعه نیروگاه‌های خورشیدی دارد و امکان ایجاد حدود ۳۰ هزار مگاوات ظرفیت در این حوزه مطرح است. تحقق این هدف، به امنیت اقتصادی، ثبات مقررات و پیش‌بینی‌پذیری درآمد سرمایه‌گذاران نیاز دارد.
وی افزود: تابلوی سبز بورس انرژی گامی مهم برای شکل‌گیری بازار واقعی برق تجدیدپذیر بوده است؛ اما تقویت سازوکارهای معاملاتی و تسهیل تأمین مالی پروژه‌ها برای توسعه بیشتر این بازار ضروری است.
به گفته صالحی، خرید تضمینی برق به‌دلیل محدودیت منابع و تأخیر در پرداخت‌ها، به‌تنهایی انگیزه کافی برای سرمایه‌گذاری ایجاد نمی‌کند. در مقابل، بازار شفاف و مبتنی بر عرضه و تقاضا می‌تواند درآمد مطمئن‌تری برای نیروگاه‌ها فراهم کند و بانک‌ها را نیز به تأمین مالی پروژه‌های انرژی ترغیب کند.
وی توسعه انرژی‌های پاک را برای حفظ بازارهای صادراتی نیز ضروری دانست و گفت: تجدیدپذیرها تنها راهکاری برای جبران کمبود برق نیستند. با افزایش اهمیت الزامات زیست‌محیطی و استانداردهای انتشار کربن در تجارت جهانی، صنایع صادرات‌محور ازجمله فولاد و پتروشیمی برای حفظ بازارهای خود ناگزیر به حرکت به‌سوی تولید سبز خواهند بود.
قرارداد مستقیم نیروگاه‌ها با صنایع، راهی برای تأمین برق پایدار
صالحی با اشاره به ضرورت اصلاح ساختار بازار برق گفت: یکی از راهکارهای تأمین برق پایدار صنایع، فراهم‌کردن امکان قرارداد مستقیم میان نیروگاه‌ها و مصرف‌کنندگان بزرگ صنعتی است. صنایعی که توان پرداخت هزینه واقعی برق را دارند، باید بتوانند برق مورد نیاز خود را مستقیماً از نیروگاه‌ها خریداری کنند و دولت نیز هزینه خدمات شبکه را از محل انتقال برق دریافت کند.
وی افزود: بخش عمده معاملات برق همچنان تحت تأثیر قیمت‌گذاری دستوری است؛ درحالی‌که شکل‌گیری بازاری رقابتی و واقعی می‌تواند انگیزه احداث نیروگاه را افزایش دهد. تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان باید بتوانند در فضایی شفاف با یکدیگر معامله کنند تا درآمد حاصل از این معاملات به توسعه ظرفیت تولید برق اختصاص یابد.
بهینه‌سازی مصرف می‌تواند بخشی از ظرفیت برق را آزاد کند
رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی با تأکید بر ضرورت مدیریت مصرف گفت: در کنار توسعه نیروگاه‌ها، باید به ظرفیت‌های بهینه‌سازی مصرف، به‌ویژه در بخش کشاورزی، توجه شود. اصلاح تجهیزات، به‌کارگیری فناوری‌های نوین و افزایش بهره‌وری می‌تواند بخشی از ظرفیت مصرف‌شده را آزاد و در اختیار بخش صنعت قرار دهد.
وی افزود: بهینه‌سازی مصرف، اگر با مدل اقتصادی مناسبی همراه باشد، می‌تواند به فرصتی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی تبدیل شود. سیاست‌های حمایتی نیز باید ضمن پشتیبانی از اقشار کم‌درآمد و بخش‌های نیازمند حمایت، انگیزه لازم برای کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری را فراهم کنند.
موقعیت جغرافیایی ایران، فرصتی برای نقش‌آفرینی در بازار انرژی منطقه
صالحی با اشاره به ذخایر گاز طبیعی و موقعیت راهبردی ایران گفت: ایران از نظر ذخایر گاز طبیعی در جایگاه دوم جهان قرار دارد و ظرفیت تبدیل‌شدن به یکی از بازیگران اصلی بازار انرژی منطقه را داراست.
وی افزود: دسترسی به بازارهای شمال، جنوب، شرق و غرب و اختلاف زمانی میان مناطق مختلف کشور، ظرفیت مناسبی برای توسعه همکاری‌های انرژی و صادرات برق ایجاد کرده است. باید از این مزیت‌ها برای ایجاد کسب‌وکار، توسعه صادرات و حفظ نیروی انسانی متخصص در داخل کشور بهره گرفت.
صالحی با تأکید بر ضرورت تدوین برنامه‌ای بلندمدت برای انرژی گفت: کشور به برنامه‌ای جامع برای مدیریت منابع، تأمین سوخت نیروگاه‌ها، توسعه ظرفیت تولید و اصلاح ساختار مصرف نیاز دارد. تصمیم‌های مقطعی و سیاست‌های کوتاه‌مدت نمی‌توانند مشکلات ساختاری صنعت انرژی را برطرف کنند.
نمایشگاه برق؛ بستری برای پیوند تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران
رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون صادرات انرژی در پایان با اشاره به اهمیت بیست‌وششمین نمایشگاه بین‌المللی صنعت برق ایران گفت: با وجود هزینه‌های بالای حضور شرکت‌ها، این نمایشگاه فرصتی ارزشمند برای معرفی توانمندی سازندگان داخلی، ارتباط میان تولیدکنندگان و خریداران و شناسایی زمینه‌های جدید همکاری است.
وی ابراز امیدواری کرد در دوره‌های آینده، خریداران داخلی و خارجی، صاحبان پروژه‌ها و سرمایه‌گذاران حضور گسترده‌تری در نمایشگاه داشته باشند تا توانمندی‌های صنعت برق کشور بهتر به بازارهای هدف معرفی شود و زمینه تبدیل این ظرفیت‌ها به قراردادهای اقتصادی و درآمدهای ارزی فراهم آید.
خبرنگار: پروین مرادی
لینک کوتاه خبر: