رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد:
پیشگیری مؤثر از اعتیاد مستلزم شناخت سازوکارهای مغزی و تقویت عوامل اجتماعی است
رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد، با تأکید بر پیچیدگی ابعاد مغزی، رفتاری و اجتماعی اعتیاد، گفت: پیشگیری مؤثر از اعتیاد تنها به جلوگیری از مصرف مواد محدود نمی‌شود، بلکه مستلزم شناخت سازوکارهای مغزی، تقویت روابط خانوادگی و اجتماعی و فراهم کردن فرصت تجربه امید، تعلق و معنا از مسیرهای سالم است.
به گزارش خبرنگارعصرپرس، دکتر محمدتقی جغتایی در نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد (ASC 2026) با تشریح نقش مغز در شکل‌گیری رفتارهای مرتبط با پاداش و انگیزه، اظهار کرد: مغز انسان به‌گونه‌ای طراحی شده است که تجربه‌های مثبت، از جمله ارتباطات اجتماعی، فعالیت‌های ورزشی، انجام موفقیت‌آمیز کارها و احساس تعلق به خانواده و جامعه را یاد بگیرد و در حافظه خود ثبت کند.
وی با اشاره به نقش سیستم پاداش مغز در یادگیری و انگیزش افزود: شبکه‌های عصبی مرتبط با پاداش، از جمله مسیرهای دوپامینرژیک، در تجربه و یادگیری رفتارهای لذت‌بخش نقش دارند. با این حال، همین سازوکارهای پیچیده در فرایند اعتیاد نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرند و مواد اعتیادآور می‌توانند فعالیت مدارهای پاداش، انگیزش و رفتار را تغییر دهند.
رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد با بیان اینکه اعتیاد را نمی‌توان صرفاً به مصرف مواد یا یک تغییر شیمیایی در مغز تقلیل داد، تصریح کرد: اعتیاد اختلالی پیچیده است که در تعامل میان شبکه‌های مغزی، رفتار، هیجان، یادگیری، استرس و محیط اجتماعی شکل می‌گیرد. بنابراین، برای شناخت دقیق این پدیده باید مجموعه‌ای از عوامل زیستی، روان‌شناختی و اجتماعی را در کنار یکدیگر بررسی کرد.
جغتایی با تشریح نقش بخش‌های مختلف مغز در رفتارهای مرتبط با اعتیاد گفت: قشر پیش‌پیشانی در تصمیم‌گیری و کنترل رفتار نقش دارد و آمیگدال در پردازش هیجان و ارتباط آن با رفتار مؤثر است. همچنین، خاطرات مرتبط با مصرف و محرک‌های محیطی می‌توانند در تداوم این رفتار نقش داشته باشند.
وی ادامه داد: با تداوم مصرف، ممکن است رفتار فرد به‌تدریج از یک انتخاب آگاهانه به رفتاری عادتی تبدیل شود که متوقف کردن آن دشوارتر است. همچنین، عواملی مانند مکان، زمان، شرایط محیطی و تجربه‌های هیجانی می‌توانند با مصرف پیوند بخورند و در ادامه، میل به مصرف را تحریک کنند.
رئیس کنگره دانش اعتیاد با تأکید بر نقش استرس در این فرایند خاطرنشان کرد: مدارهای مرتبط با استرس نیز در مراحل مختلف اعتیاد اهمیت پیدا می‌کنند. از این رو، نگاه صرفاً سرزنش‌گرانه به افراد مبتلا به اعتیاد و تقلیل مسئله به ناآگاهی یا تصمیم فردی، بخش مهمی از واقعیت این اختلال را نادیده می‌گیرد.
ضرورت تقویت عوامل محافظت‌کننده اجتماعی
جغتایی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت توجه به نسل جوان و حمایت از پژوهشگران اظهار کرد: برای مقابله مؤثرتر با اعتیاد، باید هم‌زمان شناخت علمی خود از مغز و سازوکارهای اعتیاد را افزایش دهیم و برای بهبود شرایط اجتماعی تلاش کنیم.
وی افزود: انسان تنها مجموعه‌ای از سازوکارهای مغزی نیست، بلکه در بستر خانواده، روابط اجتماعی، امید، محیط زندگی و فرصت‌هایی که در طول زندگی در اختیار دارد، رشد می‌کند و تصمیم می‌گیرد. از این منظر، کیفیت روابط اجتماعی و فرصت تجربه تعلق و معنا از مسیرهای سالم، در رویکردهای پیشگیرانه اهمیت دارد.
رئیس نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد تأکید کرد: پیشگیری واقعی صرفاً به معنای جلوگیری از دسترسی به مواد نیست؛ بلکه باید شرایطی فراهم شود که افراد کمتر برای رهایی از رنج به مصرف مواد روی بیاورند و فرصت بیشتری برای تجربه لذت، امید، تعلق و معنا از راه‌های سالم داشته باشند.
وی در پایان از استادان، پژوهشگران، همکاران و دست‌اندرکاران برگزاری کنگره قدردانی کرد و از تلاش‌های دبیران علمی و اجرایی و استادان حاضر در این رویداد سپاسگزاری به عمل آورد.
نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد (ASC 2026) با شعار «جنگ، بی‌ثباتی و اعتیاد: ضرورت پاسخ علمی و اجتماعی» از ۲۹ مهر تا اول آبان ۱۴۰۵ در سالن همایش‌های رازی دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار می‌شود.
خبرنگار: محسن ولی‌زاده
لینک کوتاه خبر: