هشدار وزارت بهداشت درباره افزایش بیضابطه ظرفیت پزشکی؛ احتمال بیکاری پزشکان در سالهای آینده
معاون آموزشی وزارت بهداشت با تأکید بر اینکه سیاست افزایش ظرفیت رشتههای پزشکی باید بر پایه نیاز واقعی نظام سلامت و شواهد آماری باشد، نسبت به ادامه روند فعلی پذیرش دانشجوی پزشکی هشدار داد و گفت: تداوم افزایش ظرفیت بدون توجه به زیرساختهای آموزشی و بازار کار، میتواند در سالهای آینده کشور را با مازاد و بیکاری پزشکان مواجه کند.
به گزارش خبرنگار عصرپرس، دکتر طاهره چنگیز امروز (شنبه ۳۱ مردادماه) در نشست خبری با اشاره به موضوع ظرفیت رشتههای تخصصی پزشکی اظهار کرد: خالی ماندن ظرفیت یک رشته بهتنهایی نمیتواند ملاک مناسبی برای تعیین میزان نیاز کشور باشد. برای نمونه، بیهوشی از رشتههای ضروری نظام سلامت است و نبود متخصص بیهوشی در یک مرکز درمانی میتواند فعالیت بسیاری از رشتههای دیگر از جمله جراحی، چشمپزشکی و زنان را تحت تأثیر قرار دهد.
وی افزود: در مقابل، در برخی بیمارستانهای کوچک ممکن است حضور متخصصان داخلی و طب اورژانس بتواند بخش عمده خدمات مورد نیاز را پوشش دهد و ضرورتی برای حضور متخصص از همه رشتهها وجود نداشته باشد.
چنگیز با تأکید بر ضرورت اجرای نظام سطحبندی خدمات سلامت گفت: تعیین ظرفیت رشتههای تخصصی باید بر اساس نوع خدمات مورد نیاز، جمعیت تحت پوشش و سطح ارائه خدمات انجام شود و نمیتوان صرفاً به دلیل نبود یک متخصص در یک شهرستان، افزایش ظرفیت آن رشته را ضروری دانست.
سالمندی الزاماً به معنای نیاز بیشتر به فوقتخصص نیست
معاون آموزشی وزارت بهداشت همچنین درباره پیامدهای سالمند شدن جمعیت کشور گفت: افزایش تعداد سالمندان به معنای افزایش متناسب نیاز به خدمات فوقتخصصی پزشکی نیست.
وی توضیح داد: اگرچه سالمندی نیاز به خدمات سلامت را افزایش میدهد، اما در بسیاری از جوامع سالمند، سهم نیاز به خدمات پرستاری، مراقبتی، توانبخشی و حمایتهای اجتماعی و رفاهی بسیار بیشتر از خدمات فوقتخصصی است.
چنگیز هشدار داد که نباید افزایش سن جمعیت را به شکل مستقیم معادل افزایش تقاضا برای فوقتخصصهای پزشکی دانست؛ چراکه چنین رویکردی میتواند هزینه ارائه خدمات به سالمندان را نیز افزایش دهد.
پایان اجرای افزایش ۲۰ درصدی ظرفیت پزشکی
وی در ادامه با اشاره به مصوبه افزایش ظرفیت پزشکی و دندانپزشکی گفت: افزایش سالانه ۲۰ درصدی ظرفیت پذیرش دانشجویان پزشکی و دندانپزشکی تا سال ۱۴۰۴، تکلیف وزارت بهداشت بود که اجرا شده و دوره زمانی آن به پایان رسیده است.
به گفته معاون آموزشی وزارت بهداشت، اجرای این مصوبه در برخی دانشگاهها موجب شد ظرفیت پذیرش طی چهار سال نسبت به سال پایه تقریباً دو برابر شود و اکنون حدود ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی در کشور مشغول تحصیل هستند.
چنگیز با اشاره به شاخص پزشک به جمعیت در برنامه هفتم توسعه افزود: اگر دانشجویان فعلی را نیز در محاسبات در نظر بگیریم، حتی در صورت توقف پذیرش جدید، پزشکان در حال تحصیل میتوانند شاخص پیشبینیشده پزشک به جمعیت برای سال ۱۴۰۸ را تأمین کنند.
وی البته تأکید کرد که پذیرش دانشجوی پزشکی متوقف نخواهد شد و تکالیف قانونی در این زمینه همچنان وجود دارد، اما در کنار افزایش کمی، باید کیفیت آموزش نیز حفظ شود.
زیرساختهای آموزشی همپای افزایش دانشجو رشد نکرده است
معاون آموزشی وزارت بهداشت یکی از نگرانیهای اصلی را کیفیت آموزش پزشکی عنوان کرد و گفت: آموزش پزشکی صرفاً نظری نیست و دانشجویان باید مهارتهای بالینی را در محیط واقعی و زیر نظر استاد و تیم آموزشی فرا بگیرند.
وی ادامه داد: افزایش دو برابری ظرفیت پذیرش طی چهار سال، مستلزم افزایش متناسب اعضای هیئت علمی، تختهای بیمارستانی و عرصههای آموزشی بود؛ اما ایجاد چنین زیرساختهایی با همان سرعت عملاً امکانپذیر نبوده است.
چنگیز افزود: بنابراین نمیتوان صرفاً بر افزایش تعداد دانشجویان تمرکز کرد و باید ظرفیت آموزشی دانشگاهها و کیفیت تربیت پزشکان نیز همزمان مورد توجه قرار گیرد.
هشدار درباره احتمال بیکاری پزشکان
معاون آموزشی وزارت بهداشت در بخش دیگری از سخنان خود نسبت به پیامدهای ادامه روند فعلی پذیرش دانشجوی پزشکی هشدار داد و گفت: حدود ۷۵ هزار دانشجوی پزشکی طی سالهای آینده وارد بازار کار خواهند شد و در صورتی که برای جذب آنها برنامهریزی نشود، احتمال ایجاد مازاد پزشک و بیکاری وجود دارد.
وی برنامه پزشکی خانواده را یکی از اصلیترین مسیرهای بهکارگیری پزشکان عمومی دانست و گفت: حتی اگر به ازای هر هزار نفر جمعیت یک پزشک عمومی در برنامه پزشکی خانواده به کار گرفته شود، برای جمعیت حدود ۹۰ میلیون نفری کشور به حدود ۹۰ هزار پزشک نیاز خواهد بود؛ با این حال تأمین بودجه برای جذب چنین تعداد نیرویی برای دولت امکانپذیر نیست.
چنگیز تأکید کرد: بنابراین نمیتوان صرفاً با استناد به عنوان «کمبود پزشک عمومی» به افزایش بیرویه ظرفیت ادامه داد و باید ابتدا الگوی ارائه خدمات و نحوه توزیع پزشکان اصلاح شود.
هوش مصنوعی در مسیر شخصیسازی آموزش پزشکی
وی همچنین با اشاره به ظرفیتهای هوش مصنوعی در آموزش پزشکی گفت: این فناوری میتواند فرایند یادگیری را متناسب با توانایی و نقاط ضعف هر دانشجو شخصیسازی کند.
به گفته چنگیز، هوش مصنوعی میتواند در آموزش بالینی، نقش یک محیط تعاملی را ایفا کند و با توجه به پاسخهای دانشجو، پرسشهای بعدی را مطرح کرده و نقاط ضعف او را شناسایی کند.
وی همچنین استفاده از هوش مصنوعی برای تصحیح آزمونهای تشریحی را یکی دیگر از ظرفیتهای این فناوری دانست و البته بر ضرورت نظارت علمی و طراحی ابزارهای متناسب با هر رشته تأکید کرد.
رفتار حرفهای پزشکان در محیط آموزشی شکل میگیرد
معاون آموزشی وزارت بهداشت در پایان درباره آموزش ارزشهای حرفهای در پزشکی گفت: رفتار حرفهای بیش از آنکه از طریق آموزش مستقیم و گفتاری منتقل شود، از طریق مشاهده و تجربه شکل میگیرد.
وی فرهنگ سازمانی و الگوهای رفتاری در محیطهای آموزشی را از عوامل مهم شکلگیری شخصیت حرفهای دانشجویان دانست و خاطرنشان کرد: اگر محیط آموزشی الگوی مناسبی ارائه نکند، همان محیط میتواند بر نگرش و رفتار آینده پزشکان اثر منفی بگذارد.
خبرنگار: محسن ولیزاده
لینک کوتاه خبر: