معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران:
سختی کار و نبود آینده شغلی، مهمترین عامل دلسردی دستیاران است
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران با تأکید بر اینکه مشکل اصلی دستیاران پزشکی صرفاً مسائل مالی نیست، گفت: با وجود آنکه حقوق دستیاران سال اول از حقوق یک عضو هیئت علمی پایه یک نیز بیشتر است، اما سختی کار، نبود چشمانداز شغلی مناسب و فشارهای ناشی از حضور در خط مقدم درمان، انگیزه ورود به برخی رشتههای تخصصی را کاهش داده است.
به گزارش خبرنگار عصرپرس، شباهنگ جعفرنژاد، معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران، روز یکشنبه 11 مرداد ماه در نشست خبری با اصحاب رسانه، با تشریح برنامههای این معاونت اظهار کرد: معاونت آموزشی دانشگاه با برخورداری از هشت حوزه مدیریتی، مسئولیت سیاستگذاری، برنامهریزی و نظارت بر امور آموزشی ۱۱ دانشکده را بر عهده دارد و تلاش میکند با رویکردی نوآورانه، کیفیت آموزش علوم پزشکی را ارتقا دهد.
وی با اشاره به وضعیت دستیاران پزشکی افزود: امروز حقوق یک دستیار سال اول از حقوق یک عضو هیئت علمی پایه یک نیز بیشتر است، اما آنچه موجب دلسردی دستیاران میشود، مسائل دیگری همچون نبود آینده شغلی روشن، سختی کار و تابآوری بالایی است که این رشتهها، بهویژه در شرایط بحرانی، از نیروهای درمانی مطالبه میکنند؛ چرا که این گروه همواره در خط مقدم خدمترسانی قرار دارند.
جعفرنژاد با بیان اینکه طی ماههای اخیر نشستهای متعددی با رؤسای دانشکدهها برگزار شده است، گفت: در این جلسات ضمن تکمیل داشبوردهای اطلاعاتی، نیازها و مطالبات آموزشی احصا شده و برنامهریزی برای توزیع هدفمند بودجه آموزشی بر اساس نیاز واقعی دانشکدهها در دستور کار قرار گرفته است تا از تأخیر در تخصیص اعتبارات و کاهش بهرهوری جلوگیری شود.
وی همچنین بر ضرورت ایجاد تحول در نظام آموزش پزشکی تأکید کرد و افزود: از مدیران خواستهایم علاوه بر انجام وظایف جاری، برنامههای نوآورانه و عملیاتی خود را در قالب «آلبوم کاری» تدوین کنند تا مبنای بودجهریزی و ارزیابی عملکرد سال آینده قرار گیرد.
اولویت معاونت آموزشی؛ مکانیزهسازی فرآیندهای ارتقا و ترفیع اعضای هیئت علمی
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران، مکانیزهسازی فرآیندهای ارتقای اعضای هیئت علمی، ترفیع پایه و تشویقات را از مهمترین اولویتهای این معاونت برشمرد و اظهار داشت: با راهاندازی سامانههای جدید، این فرآیندها که تاکنون بهصورت دستی انجام میشد، به شکل هوشمند و سیستمی انجام خواهد شد.
وی از برنامههای دانشگاه برای توسعه فناوریهای نوین نیز خبر داد و گفت: بهرهگیری از هوش مصنوعی در ارزیابی پروندههای اعضای هیئت علمی، تجمیع سامانههای آموزشی، توسعه آزمونهای الکترونیک و ارتقای زیرساختهای فناوری اطلاعات از مهمترین برنامههای در دست اجراست.
هوش مصنوعی در مسیر تحول نظام آموزش پزشکی
جعفرنژاد با اشاره به ظرفیتهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: مرکز آزمون این دانشگاه با ۴۰۰ جایگاه فعال، یکی از بزرگترین مراکز آزمون الکترونیک کشور به شمار میرود و برنامهریزی برای افزایش ظرفیت آن به یک هزار جایگاه در حال انجام است. همچنین توسعه مرکز مهارتهای بالینی، بیمارستان مجازی و شبیهسازهای آموزشی، نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش دانشجویان و دستیاران ایفا خواهد کرد.
جعفرنژاد با اشاره به توسعه زیرساختهای آموزشی دانشگاه، از فعالیت مرکز مهارتهای بالینی و بیمارستان مجازی بهعنوان دو ظرفیت مهم آموزشی یاد کرد و گفت: مرکز مهارتهای بالینی نقش مؤثری در ارزیابی صلاحیتهای بالینی دانشجویان پزشکی عمومی و سایر رشتهها دارد و علاوه بر پاسخگویی به نیازهای دانشگاه، به دیگر دانشگاههای علوم پزشکی نیز خدمات ارائه میکند.
بیمارستان مجازی؛ گامی نوین در آموزش مهارتهای بالینی
وی افزود: بیمارستان مجازی دانشگاه با برخورداری از امکاناتی همچون اتاق لیبر، اتاق احیا و تجهیزات پیشرفته، امکان شبیهسازی واقعگرایانه شرایط درمانی را برای دانشجویان فراهم کرده است. همچنین زیرساخت لازم برای برگزاری آزمونهای الکترونیک با بیش از دو هزار شرکتکننده بهصورت همزمان فراهم شده و آزمون پذیرش دستیاری و آزمون بدو خدمت از جمله آزمونهایی هستند که بهتازگی در این مرکز برگزار شدهاند.
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به ظرفیت پذیرش دانشجو در این دانشگاه اظهار کرد: تمامی ۱۱ دانشکده دانشگاه در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تخصصی (PhD) دارای ظرفیت پذیرش هستند و علاوه بر آن، پردیس بینالملل نیز در چارچوب ضوابط وزارت بهداشت، دانشجویان ایرانی و خارجی را جذب میکند.
وی با تأکید بر اهمیت تأمین خوابگاههای دانشجویی گفت: بخش قابل توجهی از دانشجویان دانشگاه نیازمند اسکان هستند. متأسفانه خوابگاه «شقایق» در جریان جنگ اخیر آسیب دید و از چرخه بهرهبرداری خارج شد، اما با حمایت ریاست دانشگاه، اعتبار لازم برای خرید یک خوابگاه جدید تأمین شده است. همچنین یکی از خیران نیز خرید یک خوابگاه را تقبل کرده و متعهد شده است آن را در کوتاهترین زمان ممکن آماده بهرهبرداری کند تا مشکل اسکان دانشجویان در سال تحصیلی جدید برطرف شود.
جعفرنژاد از راهاندازی رشتههای نوین آموزشی نیز خبر داد و افزود: رشتههایی همچون مهندسی انفورماتیک پزشکی و دکتری تخصصی اخلاق، پس از طی مراحل قانونی و تصویب در شورای گسترش، به مجموعه رشتههای دانشگاه اضافه شدهاند و زمینه توسعه فعالیتهای آموزشی و پژوهشی و همچنین تربیت اعضای هیئت علمی آینده را فراهم خواهند کرد.
وی با اشاره به مدیریت آموزش در دوران جنگ اخیر گفت: با وجود شرایط خاص کشور، برنامههای آموزشی دانشگاه متوقف نشد و بخش عمده آموزشهای نظری در کوتاهترین زمان ممکن به بسترهای مجازی منتقل شد. دروس عملی نیز تا فراهم شدن شرایط مناسب به زمان دیگری موکول شدند تا روند آموزش دانشجویان دچار وقفه نشود.
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: آزمونهای سرنوشتساز و تأثیرگذار در ارزشیابی نهایی از ابتدای خردادماه بهصورت حضوری برگزار شدند و برای دانشجویان بینالملل که بهدلیل محدودیتهای ناشی از جنگ و مشکلات اینترنت با دشواری مواجه بودند، ابتدا محتوای آموزشی بهصورت آفلاین و سپس کلاسهای آنلاین در بسترهای جدید ارائه شد.
رشد پذیرش دانشجویان بینالملل و توسعه همکاریهای آموزشی
وی با بیان اینکه هماکنون حدود یکهزار و ۷۰۰ تا یکهزار و ۸۰۰ دانشجوی بینالملل در دوره پزشکی عمومی دانشگاه مشغول به تحصیل هستند، گفت: بخش عمده این دانشجویان از کشورهای عراق، پاکستان، سوریه و در سالهای اخیر از ترکیه هستند و روند جذب دانشجویان خارجی در دانشگاه همچنان در حال توسعه است.
جعفرنژاد گفت: خوشبختانه در حملات اخیر، خسارتها عمدتاً مالی بود و تلفات جانی نداشتیم؛ البته بخشی از این موفقیت به تدبیر و هوشیاری مجموعه دانشگاه مربوط میشود، چرا که خوابگاه شقایق که آسیب دید، حدود ۶ ساعت قبل از حمله تخلیه شده بود و اگر این اقدام به موقع انجام نمیشد، واقعاً یک فاجعه انسانی رخ میداد. در ابتدا لازم میدانم از تمام عوامل هیئت علمی، پزشکان، پرستاران و کادر درمانی دانشگاه علوم پزشکی ایران که در زمان جنگ خدمات ارزندهای ارائه دادند، صمیمانه تقدیر و تشکر کنم.
وی ادامه داد: دانشگاه ایران از نظر گستره خدمات درمانی و آموزشی، حوزه بسیار وسیعی را پوشش میدهد و بر اساس تقسیمات کشوری، مناطقی مانند شهریار، بهارستان و اسلامشهر را تحت پوشش دارد که تراکم جمعیت بالا و نیازمندیهای اقتصادی-اجتماعی فراوانی در آنها وجود دارد. تمام این مناطق نیز مورد حمله قرار گرفتند و مراکز درمانی ما مانند مرکز هفتتیر و بیمارستان فیروزآبادی که در محور حملات جنوب شرق و جنوب بودند، پذیرای حجم عظیمی از مجروحان شدند.
در کنارخدمات فداکارانه باید به مسائل معیشتی و حمایتی کادر درمان توجه جدی شود
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران یادآور شد: یک پرتابه به بیمارستان حضرت فاطمه (س) اصابت کرد ولی خوشبختانه منفجر نشد و خسارت جدی وارد نشد. با این حال، نکته نگران کننده این است که با وجود انجام خدمات بزرگ و ایثارگرانه، حمایتهای مالی مناسبی از این عزیزان نشده است. درست است که از نظر معنوی و حقوقی، اقداماتی انجام شده، اما باید بستههای تشویقی و حمایتی مالی ویژه برای کسانی که در بزنگاههای حساس خدمت میکنند، در نظر گرفته شود تا تابآوری کادر درمان حفظ شود. تابآوری صرفاً به معنای انتظار خدمات فداکارانه نیست، بلکه باید به مسائل معیشتی و حمایتی نیز توجه جدی شود. به عنوان مثال، پرستاری در بیمارستان حضرت علیاصغر (ع) به نام خانم «پرکار»، شب قبل از حمله منزلش به طور کامل منهدم شد، اما فردا سر کار حاضر بود. واقعاً برای من عجیب است که چگونه میتوان با چنین روحیهای کار کرد و به نظرم به این عزیزان مدیونیم و این دین باید در جایی دیده و جبران شود. امیدوارم مسئولان ارشد کشور با تدوین بستههای تشویقی و حمایتی، قدردان این فداکاریها باشند و شاید این تریبون بتواند نقشی در انتقال اهمیت این موضوع ایفا کند.
وی افزود: از چالشهای اساسی که هر سال با آن مواجه هستیم، موضوع ظرفیت پذیرش دانشجو است. به عنوان معاون آموزشی، بر اساس ظرفیت موجود اعلام میکنم که در دو ورودی مهر و بهمن، حداکثر توان پذیرش ۱۲۰ نفر در هر ورودی است، اما عملاً سال گذشته حدود ۸۰۰ نفر در هر ورودی به ما تکلیف میشود، در حالی که ظرفیت کلاسهای ما از ۱۲۰ نفر بیشتر نیست و گاهی دانشجویان مجبور هستند روی زمین و روی روزنامه بنشینند. برای مدیریت این شرایط، برنامهریزی کردیم که کلاسها به صورت نوبتی برگزار شوند؛ مثلاً از ۴۰۰ نفر، ۲۰۰ نفر به صورت حضوری و ۲۰۰ نفر به صورت آنلاین شرکت کنند و جلسات بعدی به صورت معکوس برگزار شود.
مخالف افزایش ظرفیت دانشجو نیستم
جعفرنژاد گفت: با حمایت ریاست دانشگاه، کلاسها را به کلاسهای ۲۵۰ نفره تبدیل کردیم، اما باز هم کافی نیست. درخواست واقعی و نه چندان بزرگ من این است که یک سوله دو طبقه برای دانشگاه ایران ساخته شود؛ طبقه همکف به عنوان مرکز آزمون با ظرفیت ۱۰۰۰ نفر و طبقه فوقانی به عنوان کلاسهای ۵۰۰ نفره با صندلیهای ثابت. هزینه این کار چندان سنگین نیست، اما میتواند مشکل بزرگی را حل کند. متأسفانه هر سال وزارتخانه دو ورودی ۳۵۰ نفری (حداقل ۷۰۰ نفر) برای ما ارسال میکند و از سوی دیگر، درخواستهای بیشمار برای انتقال و مهمانی دانشجو از مراجع مختلف داریم، در حالی که خود دانشجویان اصلیمان روی زمین نشستهاند. تأکید میکنم که مخالف افزایش ظرفیت نیستم، اما به شرط آنکه زیرساختهای آموزشی، منابع انسانی، همگامی با تکنولوژی و بودجههای آموزشی متناسب تأمین شود.
باید مدیریت بحران در آموزش را جدی بگیریم
وی افزود: در شرایط فعلی که کشور تحت هجمه است و با محدودیت منابع مواجه هستیم، باید مدیریت بحران را در آموزش جدی بگیریم؛ به این معنا که اگر ظرفیت با تقاضا برابر نباشد، بحران ایجاد میشود و در چنین شرایطی، هدف اصلی کاهش خسارت است تا از تشدید آسیبها جلوگیری کنیم.
وی ادامه داد: نگرانی اصلی ما در جایی است که آموزش به مرحله بالین و ارائه خدمت به بیمار میرسد؛ مثلاً بخشی که قبلاً ۱۵ کارآموز میپذیرفت، اکنون ۴۰ نفر به آن فرستاده میشود که هم آموزش را محدود و هم بیمار را کلافه میکند. برای مدیریت این وضعیت، دو راهکار پیشنهاد میشود؛اول آنکه استفاده از مرکز مهارتهای بالینی (استیل) و مولاژها برای آموزش عملی به جای حضور در بالین بیمار، با طراحی طرحهای درس و دوره و نظارت EDC بر اجرای آن؛ دوم، تولید محتوای آموزشی در استودیو آکوستیک مجهز، که در آن اساتید برجسته، محتوای استاندارد برای مهارتهایی مانند بخیهزنی، مانور اجسام خارجی یا معاینه کبد را تهیه میکنند و دانشجویان پس از مشاهده محتوا، در صورت نیاز در اسکیللب با استاد خود جلسات رفع اشکال دارند. هرچند این روشها ایدهآل نیستند، اما در شرایط فعلی که کار بسیار سخت است، به بهبود کیفیت آموزش کمک میکنند و معتقدم در تیمکاری، حتی حرکت با یک گام کوچک، بهتر از بیحرکتی و توقف است.
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران خاطرنشان کرد: اگر بستر آموزشی فراهم باشد، به تناسب آن میتوانیم دانشپروری را نیز محقق کنیم. من مخالف ایجاد تنگنا نیستم، بلکه معتقدم باید ابتدا بستر را بررسی کنیم و اگر بستر مناسبی وجود ندارد، تا زمان فراهم شدن آن، از افزایش ظرفیت خودداری کنیم. به نظر میرسد محدودیت ظرفیت برای کنکور امسال نیز همچنان پابرجا باشد، چون اگر قرار بود تصمیمی در این زمینه گرفته شود، وزارت علوم و وزارت بهداشت باید پیش از این اقدام میکردند. اما نکته مهمتر این است که در سالهای اخیر، شاهد خروج تعداد قابل توجهی از پزشکان از کشور بودهایم؛ یعنی نیروهای کارآزمودهای که سالها برای پرورش آنها هزینه و زمان صرف شده، از جامعه آماری خارج شدهاند. در چنین شرایطی، آیا راهکار مناسب این است که صرفاً تعداد ورودیها را افزایش دهیم؟ این کار مانند این است که باغبانی سالها درخت بکارد و از میوهاش مراقبت کند، اما دزدی میوهها را بدزدد و او دوباره از نو بذر بکارد. به نظر من، باید به جای تکیه صرف بر افزایش ظرفیت، شرایط زیستی و معیشتی پزشکان موجود را بهبود بخشیم و بستری فراهم کنیم تا این سرمایههای انسانی در کشور باقی بمانند؛ در کنار آن، میتوان برای آینده نیز نهالهای جدید کاشت.
استقبال اندک از رشتههای دستیاری، زنگ خطری برای نظام سلامت کشور است
وی با اشاره به رشته دستیاری گفت: در حوزه تخصصی، مشکل اصلی ما در رشتههای دستیاری است؛ برخی رشتهها مانند کودکان، طب اورژانس، بیهوشی، جراحی عمومی، داخلی و عفونی با استقبال کم مواجه هستند و حتی در فوقتخصصهایی مانند جراحی کودکان و جراحی قلب، صندلیهای خالی داریم که این موضوع زنگ خطری جدی برای نظام سلامت کشور است.
جعفريژاد با بیان اینکه دلیل اصلی این کماستقبالی، مسائل معیشتی و اقتصادی است، گفت: البته وزارت بهداشت در دوره آقای دکتر ظفرقندی اقدام خوبی انجام داد و دستیاری را به عنوان شغل تلقی و حقوق و کمکهزینهها را ترمیم کرد، بهطوری که اکنون حقوق یک دستیار سال اول از یک هیئت علمی پایه یک بیشتر است. اما این تنها بخشی از ماجراست؛ آنچه دستیاران را دلسرد میکند، آینده شغلی، سختی کار و تابآوری مورد نیاز در بحرانهاست، چرا که این رشتهها همواره در خط مقدم خدمترسانی در شرایط سخت قرار دارند.
معاون آموزشی دانشگاه علوم پزشکی ایران گفت: راهحل این معضل، صرفاً افزایش حقوق نیست، بلکه باید به فکر رفع دغدغههای اساسی مانند تأمین مسکن بود. به عنوان نمونه، اگر برای دستیاران کودکان که در بیمارستان حضرت علیاصغر (ع) متمرکز هستند، خوابگاههای متأهلی ۴۰ متری ساخته شود، بسیاری از مشکلات حل خواهد شد. بیمارستان شهید رجایی سالها پیش چنین کاری کرد و با ساخت سوئیتهای ۴۰ متری و دریافت اجارهبهای نمادین، توانست مشکل مسکن دستیاران را حل کند.
وی در ادامه این کار را نیازمند عزم مدیریتی و بودجه نشاندار شده از سوی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی دانست تا در اختیار معاونتهای آموزشی قرار گیرد.
جعفرنژاد گفت: اگر این کار انجام شود، مثلاً ۲۵ نفر ورودی سالانه رشته کودکان به مدت ۳ سال (مجموعا ۷۵ نفر) با مشکل مسکن مواجه نخواهند شد و با ورود سالانه افراد جدید، این چرخه به طور پایدار ادامه مییابد؛ اقدامی ساده اما مؤثر که میتواند برای همیشه این مشکل را برطرف کند.
خبرنگار: محسن ولیزاده
لینک کوتاه خبر: