تدوین سندی برای شفافیت محدودسازی اینترنت در شرایط امنیتی

به گزارش عصرپرس، سید ستار هاشمی در نشست خبری خود با اصحاب رسانه، ضمن گرامی‌داشت یاد و خاطره رهبر شهید، شهدای جنگ تحمیلی سوم و شهدای حوزه ارتباطات درباره اتفاقات رخ داده در حوزه ارتباطات در جنگ تحمیلی سوم، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که بعد از آغاز جنگ تحمیلی سوم در دستور کار ما قرار گرفت بحث پایداری ارتباطات بود.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه حفظ پایداری ارتباطات دشواری‌هایی دارد، افزود: از 9 اسفند شاهد جا‌به‌جایی و حرکت جمعیت کلان‌شهرها به سایر استان‌ها بودیم و باید ارتباطات را حفظ می‌کردیم و در مسیر امنیت روانی باید گام بر می‌داشتیم و کار ساده‌ای نبود. پیچیدگی کار آن بود که شاهد بودیم بیش از 500 سایت ارتباطی و بیش از 100 مرکز مخابراتی ما مورد اصابت قرار گرفت اما اختلال جدی از سوی مردم در حوزه ارتباطات گزارش نشد؛ چراکه هم‌افزایی حداکثری بین اپراتورها در بخشی خصوصی و ما وجود داشت. جایی که سایت‌های یک اپراتور مورد اصابت قرار گرفت از ظرفیت سایت رقیب استفاده کردیم.

هاشمی ادامه داد: در آن شرایط پخش سازمان صداوسیما در برخی استان‌ها در حال توقف بود اما در ایستگاه‌های مختلف پخش رسانه ملی را برقرار کردیم. شاهد 3 بار قطعی ارتباطات با جزایر بودیم اما این ارتباطات مجدد برگشت و ارتباطات خود را با جزایر حفظ کردیم. بیش از 15 میلیون مرسوله از سوی شرکت ملی پست در جنگ تحمیلی سوم ارسال شد درحالی که درآمد این شرکت به صورت قابل ملاحظه کاهش یافته بود اما همکاران مرسولات مردم را در موعد مقرر تحویل دادند.

وی تصریح کرد: در صنعت فضایی، پژوهشگاه و مراکز زمینی ما در جنگ تحمیلی سوم مورد اصابت قرار گرفت اما تمهیدات لازم انجام شد تا ارتباطات ما با ماهواره‌ها قطع نشود. در حوزه دولت الکترونیک نیز طی 40 روز جنگ تحمیلی سوم یک میلیارد تراکنش را داشتیم که رکورد جدیدی بود.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات، در خصوص مسأله قطعی اینترنت در جنگ تحیملی سوم نیز توضیح داد: وزارت ارتباطات نقطه تلاقی بسیاری از مطالبات است که گاهی در تضاد با یکدیگر هستند. درشرایطی که بعضا قطعی اینترنت مطالبه می‌شود در مقابل، چرایی آن سوال است، بعضا زمان قطعی اینترنت و اینکه چرا دیرهنگام قطع شد نیز مورد سوال است. وزارت ارتباطات در حوزه اینترنت آخرین زنجیره‌ای است که مردم انتظار پاسخگویی از او دارند. کاستی‌ها در حوزه‌های مختلف وجود دارد اما بعضا این مشکلات را در حوزه‌های مختلف متوجه ارتباطات می‌دانیم. ارتباطات بستری برای ارتقا کارآمدی است اما آنچه شاهدیم قصه دیگر و روایت دیگری است.

هاشمی بیان کرد: در مواجهه ما با ارتباطات و دسترسی به ارتباطات بین الملل گاهی شاهدیم به جای حل مسأله صورت مساله را پاک می‌کنیم و پس از مدتی این موضوع با شدت بیشتر برمی‌گردد؛ لذا باید از تجارب درس گرفت. همه ما تجربه کردیم که در سال 1401 شاهد مسدودسازی اینترنت بودیم و فراموش نکردیم در آن مقطع استقاده از وی‌پی‌ان و فیلترشکن‌ها موضوع ضدارزش بود. الان استفاده از وی‌پی‌ان به چالش حکمرانی در کشور تبدیل شده است.

وی یادآور شد: در سال 1404 که موضوع سیم‌کارت سفید مطرح می‌شود. سابقه سیم‌کارت سفید به سال 1399 بر می‌گردد‌، اما سال 1404 وقتی در فضای رسانه‌ای کشور بحث سیم‌کارت سفید مطرح می‌شود بسیاری افراد اظهار می‌کنند سیم کارت سفید نداریم و از فیلترشکن با افتخار استفاده می‌کنیم. اینها تجربه زیسته ما در سال‌های اخیر است؛ چراکه حکمرانی را منحصر در موضوعات فنی کردیم، یک موضوع ضد ارزش را تبدیل به ارزش در بازه زمانی چند ساله کردیم.

هاشمی درباره اقتصاد دیجیتال و سرمایه‌گذاری در این حوزه نیز خاطرنشان کرد: یکی از تلخ‌ترین سوالاتی که با آن مواجهیم این است که «اینترنت تا کی وصل خواهد ماند؟» موضوع دردناکی است. اگر صحبت از اقتصاد دیجیتال و تکالیف مندرج در برنامه هفتم می‌کنیم و اینکه طبق سند چشم‌انداز باید در جایگاه اول منطقه باشیم؛ این امر نیاز به پایداری ارتباطات دارد. توسعه و رشد محقق نمی‌شود مگر ما تصمیم ملی و راهبردی در این حوزه بگیریم.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات با بیان اینکه دنیای امروز دنیای هوش مصنوعی است و بسیاری از شغل‌ها را به صورت بنیادین متحول می‌کند اما ما کماکان در این مانده‌ایم که ارتباطات برقرار باشد یا خیر، گفت: باید به بحث تولید محتوا در کشور بپردازیم و صحبت از مسدودسازی خیلی پذیرفته نیست. ما متوجه شرایط امنیتی هستیم و اولویت امنیت را می‌دانیم اما باید از تجارب خود درس بگیریم و برای حل مسأله گام برداریم.

هاشمی درباره پویش «جان‌فدا» نیز اظهارکرد: پویش جان‌فدا ظرفیت عظیمی است و مردم برنده این جنگ بودند. با یقین می‌گویم که باید طرحی نو دراندازیم. باید به سمت تصمیم ملی و پایدار با مشارکت همه ذی‌نفعان اعم از رسانه، نمایندگان مجلس و کنشگران زیست بوم اقتصاد دیجیتال حرکت کنیم. نخبگان را باید دریابیم. چقدر با نخبگان درباره این موضوعات صحبت کردیم و صحبت آنها را شنیدیم؟ نباید به بخش خصوصی بی‌توجهی کرد و پشت درهای بسته تصمیم‌هایی بگیریم که منجر به مهاجرت نخبگان شود و در تضاد امنیت ملی قرار گیرد.

وی افزود: رئیس‌جمهور پزشکیان همواره بر ایجاد زیرساخت ارتباطات پایدار بدون تبعیض برای آحاد مردم تاکید داشته‌اند. معاون اول رئیس‌جمهور نیز نگاه‌های راهگشایی در این ایام داشتند و از ایشان تشکر دارم.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در بخش دیگر سخنان خود در پاسخ به سوالی مبنی بر آسیب به زیرساخت‌های فضایی و پژوهشگاه فضایی کشور، اظهار کرد: توسعه صنعت فضایی یکی از راهبردهای ما است. ظرفیت‌های مختلفی را در این حوزه دنبال می‌کنیم که یکی از آنها استفاده از ظرفیت بخش خصوصی است. در این دوره شرکت‎های دانش‌بنیان بسیاری داریم که در صنعت فضایی فعال هستند. رکوردهایی که در صنعت فضایی در دولت چهاردهم رقم خورد را در جریان هستید که البته همه این افتخارات در پژوهشگاه ما رقم نخورد، اما با محوریت سازمان ما رقم خورد. راهبری برنامه فضایی ما با محوریت سازمان فضایی دنبال می‌شود و توسعه فناوری با محوریت پژوهشگاه فضایی و دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش بنیان رخ می‌دهد.

هاشمی ادامه داد: باید به سمتی حرکت کنیم که در این حوزه نهاد تنظیمگر و نهادهای مبتنی بر توسعه صنعت فضایی داشته باشیم‌. این دو نهاد جدا بودند و ما این دو را از هم جدا نکردیم. وقتی وارد دولت شدیم با این مسیر حرکت کردیم که به سمت اقتصادی‌کردن صنعت فضایی حرکت کنیم تا نیازهای جامعه را حل کند. به موجب ماده 65 برنامه هفتم توسعه تکلیف داریم روستاهای بالای 20 خانوار را با ارتباط با کیفیت به اینترنت متصل کنیم تا روستاها خدمت در بحث آموزش و سلامت بگیرند. در 10 درصد پایانی این آمار روستاهای صعب العبور هستند که باید با استفاده از منظومه ماهواره‌ای خدمت بگیرند. دنبال این هستیم از ظرفیت پژوهشگاه و دانشگاه و در بخش دیگر با استفاده از ظرفیت کشورهای دیگر این امر را محقق کنیم.

وی گفت: تلاش داشتیم صنعت فضایی را بازتعریف کنیم. مادامی که در مسیر خود این تفکیک هدایت شود، مانع از رشد و توسعه در این حوزه نیست. به آینده صنعت فضایی با وجود آسیب هایی که وارد شده است بسیار امیدواریم. برنامه‌ریزی جدی شده است تا در حداقل زمان ممکن این صنعت را به مسیر رشد و توسعه برگردانیم. گرچه در حوزه ابنیه و زیرساخت آسیب دیدیم اما دانش ما با موشک از بین رفتنی نیست. افتخار می‌کنیم به داشتن همکاران نخبه صنعت فضایی که هیچ یک آسیب جانی ندیدند و این امر امیدبخش است.

وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در پاسخ به سوالی در خصوص احتمال قطعی مجدد اینترنت، تصریح کرد: یکی از موضوعاتی که به صورت جدی در دستور کار ما در وزارتخانه و ستاد ویژه راهبری فضای مجازی است این است که حسب شرایط امنیتی که ممکن است برای کشورها ایجاد شود محدودیت دسترسی به اینترنت بین الملل ایحاد می‌شود اما فرآیند آن باید شفاف باشد. پیشنهاد مشخص وزارت ارتباطات این است که اولا محدودیت‌ها به حداقل ممکن برسد و در فرآیندی شفاف با اطلاع‌رسانی رخ دهد. باید مشخص باشد اگر محدودیتی ایجاد می‌شود با تشخیص چه نهادی و تطبیق چه کمیته‌ای و برای چه زمانی رخ دهد. این امر با جدیت در دستور کار ما است. با دوستان نهادهای ذی‌ربط ربط و امنیتی در حال نهایی‌سازی این سند هستیم که به ارتقا حکمرانی فضای مجازی در کشور کمک می‌کند.

وی ادامه داد: اینکه در فضای غبارآلود و غیر روشن اتفاقی رخ دهد شایسته مردم نیست. جلسات متعددی برای این امر گذاشته شده است و امیدواریم در آینده نزدیک فرآیند شفاف طراحی شود و مردم در جریان آن قرار گیرند. شاه بیت این اتفاق این است که هر محدودسازی‌ای زمان‌دار خواهد بود.

هاشمی افزود: تلاش شبانه‌روزی ما ارتقا کیفیت اینترنت است. آنچه در توان داشتیم را گذاشتیم و خواهیم گذاشت چراکه بر این امر باور داریم. قبل چهارم خردادماه ترافیک عبوری از اینترنت بین الملل برابر با ترافیک مسیر استارلینک و شبکه‌های مرزی بود که تهدید جدی برای نظام حکمرانی است. ما با اتکا به ابزار فنی نمی‌توانیم حکمرانی را ارتقا دهیم. در عمل طولانی‌شدن این امر تبدیل به ضد خود شد. به بازگشت اینترنت به شرایط قبل از دی‌ماه رضایت نداریم چراکه باور داریم اگر می‌خواهیم در فضای نوآورانه سمت حل مسائل کشور برویم باید کیفیت دسترسی را ارتقا دهیم./دولت