«حمله به عسلویه و معادله جدید انرژی؛ اثرات تورمی شدید بر اقتصاد جهانی»

به گزارش سرویس اقتصادی عصرپرس، یونس نظری عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی  در گفتگویی به حمله اخیر به برخی تأسیسات نفتی در منطقه عسلویه گفت: عسلویه یکی از حیاتی‌ترین قطب‌های انرژی در منطقه و جهان است. تمرکز بالای تولید گاز و محصولات پتروشیمی در این منطقه باعث شده هرگونه حادثه یا حمله، صرفاً یک رویداد داخلی تلقی نشود. چنین اتفاقاتی علاوه بر خسارات احتمالی فنی، پیام روشنی به بازارهای جهانی مخابره می‌کند: زیرساخت‌های انرژی در معرض ریسک‌های امنیتی قرار دارند و این مسئله بلافاصله بر فضای روانی بازار جهانی اثر می‌گذارد.

وی در ادامه به این سوال که در فضای رسانه‌ای، ادعاها و گمانه‌زنی‌هایی درباره نقش برخی بازیگران خارجی، از جمله امریکا و رژیم صهیونیستی، در خرابکاری و حملات هدفمند علیه زیرساخت‌های انرژی ایران مطرح شده است،ارزیابی شما چیست؟ گفت: آنچه مسلم است این است که خرابکاری خارجی و اقدامات هدفمند علیه زیرساخت‌های انرژی به یکی از ابزارهای فشار در معادلات ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.

صرف‌نظر از عامل این حملات، هدف نهایی چنین اقداماتی ایجاد ناامنی، افزایش هزینه‌های اقتصادی و ارسال پیام بی‌ثباتی به بازارهای جهانی است. تأسیساتی مانند عسلویه، تنها دارایی یک کشور نیستند؛ بلکه بخشی از زنجیره تأمین انرژی جهان به شمار می‌روند.

نظری در ادامه با اشاره به تهدید تأسیسات انرژی  در جهان اظهار داشت: زیرا انرژی قلب تپنده اقتصاد جهانی است. وقتی به یک پالایشگاه، مجتمع پتروشیمی یا پایانه صادراتی حمله می‌شود، در واقع جریان تولید، تجارت و سرمایه‌گذاری هدف قرار می‌گیرد. این نوع حملات، حتی اگر از نظر عملیاتی محدود باشند، اثر روانی بسیار بزرگی دارند و می‌توانند قیمت‌ها را در بازارهای جهانی جابه‌جا کنند.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی در ادامه به ارزیابی وضعیت کلی امنیت انرژی در خاورمیانه پرداخت و گفت: خاورمیانه از یک سو بزرگ‌ترین ذخایر نفت و گاز جهان را در اختیار دارد و از سوی دیگر با پیچیده‌ترین چالش‌های امنیتی مواجه است. مسیرهای حیاتی انتقال انرژی مانند خلیج فارس و تنگه هرمز در این منطقه قرار دارند. هرگونه تنش یا خرابکاری در این نقاط، می‌تواند جریان عرضه جهانی انرژی را مختل کند.

وی افزود: ناامنی انرژی در خاورمیانه نتیجه ترکیبی از تنش‌های سیاسی، رقابت‌های ژئوپلیتیکی و اقدامات خرابکارانه است که متأسفانه در روزهای اخیر توسط کشورهای امریکا و رژیم صهیونیستی تشدید شده است.

نظری در پاسخ به سوال دیگری که این ناامنی‌ها چه تأثیری بر بازار جهانی انرژی دارد؟تاکید کرد: بازار انرژی به‌شدت حساس است. گاهی حتی بدون وقوع اختلال واقعی در تولید، صرف انتشار خبر یک حمله یا خرابکاری باعث افزایش قیمت نفت و گاز می‌شود. این افزایش قیمت به‌سرعت به هزینه‌های حمل‌ونقل، تولید صنعتی و در نهایت به قیمت کالاهای مصرفی در سراسر جهان منتقل می‌شود.

به بیان ساده‌تر، ناامنی در یک نقطه از خاورمیانه می‌تواند تورم را در هزاران کیلومتر دورتر تشدید کند.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی با اشاره به جایگاه اروپا در این خصوص گفت: اروپا یکی از آسیب‌پذیرترین مناطق در برابر ناامنی انرژی است. این قاره به واردات انرژی وابستگی بالایی دارد و بخش قابل توجهی از نفت و فرآورده‌های انرژی خود را از خاورمیانه تأمین می‌کند.

وقتی ناامنی در منطقه افزایش پیدا می‌کند یا حمله‌ای به زیرساخت‌های کلیدی مانند عسلویه رخ می‌دهد، اروپا با افزایش قیمت انرژی، فشار بر صنایع انرژی‌بر و کاهش رقابت‌پذیری اقتصادی مواجه می‌شود. این موضوع می‌تواند رشد اقتصادی اروپا را کند کرده و فشار بیشتری بر مصرف‌کنندگان وارد کند.

وی در ادامه با تاکید براینکه اینکه اثر این حملات محدود به اروپا نیست و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بیان داشت: اقتصاد جهانی امروز به‌شدت به انرژی ارزان و پایدار وابسته است. هرگونه خرابکاری یا حمله به مراکز بزرگ تولید انرژی، مانند عسلویه، می‌تواند زنجیره تأمین جهانی را مختل کند.

افزایش قیمت انرژی به معنای افزایش هزینه تولید در صنایع مختلف، از پتروشیمی و فولاد گرفته تا حمل‌ونقل و کشاورزی است. در نهایت، این هزینه‌ها به مصرف‌کننده نهایی منتقل می‌شود و سطح رفاه در بسیاری از کشورها کاهش می‌یابد.

نظری ادامه داد: امروز امنیت دیگر فقط به حفاظت فیزیکی محدود نمی‌شود. شرکت‌های انرژی باید هم‌زمان بر امنیت فیزیکی، سایبری و مدیریتی تمرکز کنند. سرمایه‌گذاری در سامانه‌های پایش هوشمند، مدیریت بحران، افزایش تاب‌آوری عملیاتی و ایجاد مسیرهای جایگزین صادرات از جمله اقدامات ضروری است.

همچنین ذخایر استراتژیک و برنامه‌ریزی برای تداوم تولید در شرایط بحرانی می‌تواند نقش مهمی در کاهش اثرات چنین حملاتی داشته باشد.

وی با تاکید براینکه امنیت انرژی موضوعی فراتر از مرزهای ملی است، گفت: بسیاری از زیرساخت‌های انرژی ماهیت منطقه‌ای دارند و بدون همکاری میان کشورها، حفاظت از آن‌ها دشوار است.

همکاری در حوزه امنیت دریایی، تبادل اطلاعات و هماهنگی در مدیریت بحران می‌تواند ریسک‌ها را کاهش دهد. ثبات در بازار انرژی به نفع همه است؛ چه تولیدکنندگان و چه مصرف‌کنندگان.

نظری در ادامه به نقش مردم در حفظ ثبات و کاهش آثار ناامنی‌ها اشاره کردو گفت: نقش مردم در چنین شرایطی بسیار مهم و تعیین‌کننده است. یکی از اهداف اصلی حملات یا خرابکاری‌ها علیه زیرساخت‌های انرژی، ایجاد نگرانی و بی‌ثباتی روانی در جامعه و بازارهاست. خوشبختانه مردم ایران در بسیاری از مقاطع نشان داده‌اند که در شرایط حساس با آگاهی و مسئولیت‌پذیری رفتار می‌کنند و اجازه نمی‌دهند فضای روانی جامعه دچار التهاب شود.

نظری ادامه داد: در همین جا لازم می‌دانم از مردم عزیز کشورمان قدردانی کنم. در ماه‌ها و سال‌های گذشته بارها دیده‌ایم که شهروندان با مدیریت مصرف انرژی، صرفه‌جویی در برق و گاز و همراهی با توصیه‌های کارشناسی نقش مهمی در پایداری شبکه انرژی ایفا کرده‌اند. این همکاری اجتماعی سرمایه‌ای بسیار ارزشمند برای کشور است.

وی افزود: همچنین بخش قابل توجهی از جامعه با دقت در دریافت و انتشار اخبار و پرهیز از بازنشر شایعات به حفظ آرامش عمومی کمک می‌کنند. این رفتار آگاهانه نشان می‌دهد که جامعه ایران از بلوغ اجتماعی بالایی برخوردار است و در برابر جنگ روانی و فضاسازی‌های رسانه‌ای هوشیارانه عمل می‌کند.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی تاکیدکرد: بدون تردید، امنیت انرژی تنها مسئولیت دولت یا شرکت‌های نفتی نیست؛ بلکه موضوعی ملی است که با مشارکت مردم تقویت می‌شود و تجربه نشان داده است هرجا مردم با آرامش، همبستگی و مسئولیت‌پذیری وارد میدان شده‌اند، کشور توانسته با کمترین آسیب از شرایط دشوار عبور کند.

به همین دلیل باید گفت سرمایه اصلی کشور در چنین شرایطی، اعتماد، همراهی و آگاهی مردم است و این موضوع جای قدردانی و احترام فراوان دارد.

نظری در پاسخ به سوال مبنی براینکه با توجه به شرایط کنونی، آینده صنعت انرژی در ایران را چگونه ارزیابی می‌کنید؟گفت: من آینده صنعت انرژی در ایران را مثبت و رو به رشد ارزیابی می‌کنم. ایران از نظر ذخایر نفت و گاز یکی از قدرت‌های مطلق انرژی در جهان است و با وجود چالش‌ها، زیرساخت‌های فنی و انسانی بزرگی در این حوزه دارد. شبکه گسترده پالایشگاه‌ها، مجتمع‌های پتروشیمی، خطوط انتقال و موقعیت ممتاز جغرافیایی کشور، همه نشان‌دهنده پتانسیل عظیم ایران در تبدیل‌شدن به مرکز ثقل انرژی منطقه است.

وی ادامه داد:یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های راهبردی ایران، موقعیت تنگه هرمز است. این تنگه نه‌تنها بزرگ‌ترین و حساس‌ترین گذرگاه انرژی دنیاست، بلکه از نظر حجم عبور نفت و گاز بی‌رقیب محسوب می‌شود. روزانه بخش عمده صادرات انرژی کشورهای خلیج فارس از این مسیر انجام می‌شود و در واقع می‌توان گفت تنگه هرمز شریان اصلی تأمین انرژی جهان است.

نظری افزود: مدیریت این گذرگاه مهم در اختیار ایران است، و همین مسئله اهمیت ژئوپلیتیکی ویژه‌ای به کشور می‌بخشد. ایران همواره نشان داده که با مدیریتی مسئولانه و منطقی، امنیت عبور و مرور در این آبراه حیاتی را حفظ کرده است. این رفتار حرفه‌ای، نه‌تنها منافع ملی را تأمین کرده بلکه به ثبات بازار جهانی انرژی نیز کمک کرده است.

وی گفت: در کنار این جایگاه راهبردی، ایران با توسعه فناوری‌های بومی، گسترش ظرفیت پالایشگاهی و افزایش بهره‌وری در بخش‌های نفت، گاز و انرژی‌های نو، مسیر خود را به‌سوی تنوع و پایداری انرژی پیش می‌برد. همچنین رشد صادرات فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی، کشور را از فروش صرف مواد خام فاصله داده و ارزش‌افزوده بیشتری خلق کرده است.

نظری ادامه داد: بنابراین، با اتکا به مدیریت هوشمند، موقعیت ژئوپلیتیکی بی‌نظیر و سرمایه انسانی متخصص، چشم‌انداز صنعت انرژی ایران روشن است. اگر این روند با سیاست‌های پایدار و همکاری منطقه‌ای همراه شود، ایران می‌تواند در دهه آینده یکی از سه بازیگر اصلی بازار انرژی آسیا و خاورمیانه باشد.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی  در پاسخ به این سوال که چرا به‌نظر شما همکاری کشورهای خاورمیانه با ایران در حوزه انرژی به نفع آن‌هاست؟ اظهار داشت: همکاری با ایران در حوزه انرژی، برای کشورهای خاورمیانه یک انتخاب عقلانی و اقتصادی است، نه صرفاً یک تصمیم سیاسی. نخستین دلیل، جغرافیاست؛ ایران در قلب شبکه انرژی منطقه قرار دارد. بسیاری از مسیرهای تولید، انتقال و صادرات انرژی در خاورمیانه، به‌طور مستقیم یا غیرمستقیم به موقعیت ایران گره خورده‌اند و نادیده گرفتن این واقعیت، هزینه‌های بالایی برای همه طرف‌ها ایجاد می‌کند.

وی افزود: دلیل دوم، تنگه هرمز است. این تنگه مهم‌ترین گذرگاه انرژی جهان محسوب می‌شود و بخش قابل توجهی از صادرات نفت و گاز منطقه از آن عبور می‌کند. همکاری کشورهای منطقه با ایران، که مدیریت این آبراه حیاتی را بر عهده دارد، به معنای افزایش امنیت، کاهش ریسک و اطمینان‌بخشی به بازارهای جهانی است. هرچه هماهنگی و همکاری بیشتر باشد، ثبات منطقه‌ای و اعتماد سرمایه‌گذاران نیز افزایش پیدا می‌کند.

نظری ادامه داد: نکته سوم، منافع اقتصادی مشترک است. ایران دارای ظرفیت‌های بزرگ در تولید نفت و گاز، پالایش، پتروشیمی و انتقال انرژی است. همکاری‌های منطقه‌ای می‌تواند: هزینه‌های تولید و حمل‌ونقل را کاهش دهد، پروژه‌های مشترک پالایشی و پتروشیمی را توسعه داده و زنجیره ارزش انرژی را در داخل منطقه تقویت کند و به‌جای رقابت فرسایشی، همکاری می‌تواند سود پایدار و بلندمدت برای همه کشورها ایجاد کند.

وی همچنین ادامه داد: چهارم، امنیت انرژی منطقه‌ای است. انرژی زمانی پایدار و سودآور است که امنیت آن جمعی باشد. بی‌ثباتی در یک کشور، خیلی سریع به کشورهای همسایه منتقل می‌شود. همکاری با ایران در زمینه امنیت زیرساخت‌ها، تبادل اطلاعات و مدیریت بحران، می‌تواند ریسک حملات، خرابکاری‌ها و اختلالات ناگهانی را به حداقل برساند.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی مطرح کرد:در نهایت، باید به آینده بازار انرژی اشاره کرد. جهان به سمت تنوع انرژی، بهینه‌سازی مصرف و کاهش ریسک حرکت می‌کند. خاورمیانه اگر می‌خواهد جایگاه خود را در بازار جهانی حفظ کند، نیازمند هم‌افزایی منطقه‌ای است. ایران با ذخایر عظیم، نیروی انسانی متخصص و موقعیت راهبردی، یکی از ستون‌های اصلی این هم‌افزایی است.

وی افزود: به صورت کلی می توان گفت که همکاری کشورهای خاورمیانه با ایران در حوزه انرژی، به معنای ثبات بیشتر، سود اقتصادی بالاتر و کاهش هزینه‌های امنیتی برای همه طرف‌هاست. انرژی می‌تواند به‌جای عامل تنش، به پل همکاری و توسعه منطقه‌ای تبدیل شود.

نظری در ادامه تاکید کرد:پیام من کاملاً واقع‌گرایانه و مبتنی بر واقعیت‌های صنعت و ژئوپلیتیک انرژی است: هیچ کشور یا بازیگری قادر نیست امنیت انرژی ایران را به‌طور واقعی و پایدار تهدید کند.

اولاً، ایران دارای زیرساخت‌های گسترده، چندلایه و پراکنده در سراسر کشور است که بر پایه اصول تاب‌آوری طراحی شده‌اند. سیستم تولید، پالایش و انتقال انرژی در ایران به‌گونه‌ای شکل گرفته که هرگونه اختلال احتمالی در یک بخش، توسط شبکه‌های جایگزین پوشش داده می‌شود. این یعنی از نظر فنی، صنعت انرژی ایران توان مقاومت و بازیابی سریع در هر سناریو را دارد — چیزی که کمتر کشوری در منطقه از آن برخوردار است.

ثانیاً، ایران نه تنها دارای منابع عظیم انرژی است، بلکه در حوزه فناوری و نیروی انسانی متخصص به سطحی از استقلال رسیده که توان تولید، تعمیر و راه‌اندازی زیرساخت‌ها را بدون وابستگی خارجی دارد. این عامل، عملاً دست هر بازیگر خارجی را از تأثیرگذاری مؤثر و طولانی‌مدت کوتاه می‌کند.

وی ادامه داد: از نظر ژئوپلیتیکی نیز، موقعیت ایران یک عامل بازدارنده طبیعی است. قرار گرفتن در محور اصلی خلیج فارس و مجاورت با تنگه هرمز — شاهرگ حیاتی صادرات انرژی جهان — موجب شده هرگونه تهدید علیه امنیت انرژی ایران، با ریسک بالا برای کل بازار جهانی همراه باشد. هیچ کشوری یا گروهی در جهان حاضر نیست ساختار جهانی عرضه و قیمت انرژی را با یک اقدام نابخردانه بی‌ثبات کند. به همین دلیل، امنیت انرژی ایران در عمل بخشی از امنیت انرژی جهان محسوب می‌شود.

افزون بر این، ایران سال‌هاست نشان داده که در مدیریت امنیت انرژی منطقه رویکردی مسئولانه و حرفه‌ای دارد. کشوری که خود حفظ‌کننده ثبات در تنگه هرمز و خطوط کشتیرانی است، منطقاً عامل بی‌ثباتی نخواهد بود.

عضو هیأت‌مدیره و مدیرعامل در شرکت‌های نفتی و پتروشیمی با تاکید براینکه امنیت انرژی ایران ترکیبی از توان صنعتی، منابع عظیم، جایگاه ژئوپلیتیکی، و مدیریت هوشمند، گفت:  این چهار ستون، ساختاری را به‌وجود آورده‌اند که عملاً غیرقابل تهدید به‌صورت پایدار و مؤثر است. بنابراین پیام روشن است: تهدید امنیت انرژی ایران نه‌تنها ناکارآمد و پرهزینه است، بلکه به ضرر ثبات و منافع کل منطقه و جهان تمام خواهد شد.

نظری در پایان پیام خود را به جامعه جهانی اینگونه عنوان کردو گفت: خرابکاری و حمله به زیرساخت‌های انرژی، صرف‌نظر از عامل آن، به زیان کل اقتصاد جهانی است. انرژی نباید ابزار فشار سیاسی باشد. امنیت انرژی یک منفعت مشترک جهانی است و هر اقدامی که این امنیت را تهدید کند، خیلی زود دامنگیر همه کشورها خواهد شد.

خبرنگار: پروین مرادی