چالش‌های کیفی در آموزش پزشکی با افزایش تعداد دانشجویان

به گزارش عصرپرس، دکتر طاهره چنگیز امروز چهارشنبه 17 دی‌ماه در جلسه هم اندیشی با خبرنگاران که در ستاد وزارت بهداشت برگزار شد، با تاکید بر اینکه باید جهت دهی به سوی ارائه خدمات دهی باشد، افزود: نبود این امر باعث شده پزشکان به سوی خدمات زیبایی سوق پیدا کنند. در

وی اظهار داشت: حدود ۷۰ درصد آموزش پزشکی از طریق کارآموزی است و از راه تمرین زیر نظر استاد حاصل می‌شود و وقتی فضای تمرین عملی شامل تخت های بیمارستانی، یونیت‌های دندانپزشکی و ... ثابت است و با سرعتی که ورودی به رشته پزشکی دو برابر شده است زیرساخت‌ها افزایش نیافته است و اساتید نیز نسبت به دانشجویان کم هستند، فرصت‌های یادگیری نیز برای دانشجویان کاهش می‌یابد و باعث کاهش کیفیت خدمات می‌شود.

معاون وزیر بهداشت با بیان این‌که سلامت حق همه افراد است و دولت مکلف به ارائه راهکارهای لازم برای ارائه خدمات سلامت به مردم است، اظهار کرد: برای ایجاد دسترسی به خدمات سلامت، آموزش گروه پزشکی باید موردتوجه قرار بگیرد و باید دید ارتباط میان آموزش پزشکی و ارائه خدمات درمانی چیست. به نظر می‌رسد یک اشتباه مبنایی در قضاوت میان ارتباط آموزش پزشکی و دسترسی آحاد مردم به خدمات پزشکی وجود داشته باشد.

وی افزود: باید دید آیا مشکل ما در دسترسی به پزشک و دندانپزشک در شهرها و روستاها، به علت نبود تعداد کافی پزشک و دندانپزشک در کشور است یا مشکل به علت عدم توانایی ما در جذب و نگهداشت این افراد در مناطق موردنیاز است.

وی ادامه داد: ما مناطق کمتر برخوردار را با استفاده از نیروهای طرحی و تعهدات خدمت پوشش می‌دهیم که نیروهای موقتی هستند که مجبور به ارائه خدمات هستند. وقتی کل نیروهای موردنیاز در مناطق کمتربرخوردار با نیروهای اجباری پوشش داده می‌شوند و راهی برای ایجاد جذابیت در این مناطق دیده نمی‌شود، به تدریج نیروهای طرحی و متعهد خدمت، به شکایت و اعتراض متوسل می‌شوند و درخواست جابجایی می‌کنند. این مانند این است که ارتش یک کشور بخواهد تمام امنیت مرزهای کشور خود را صرفا با سرباز وظیفه تامین کند.

چنگیز گفت: راه دسترسی مناطق محروم به خدمات سلامت، در پذیرش بیشتر دانشجوی پزشکی نیست بلکه کلید آن در افزایش جذب و نگهداشت نیروهای انسانی در این حوزه است.

وی تصریح کرد: یک دیدگاه طرفداران افزایش ظرفیت پزشکی، این است که افزایش عرضه باعث رفع تقاضا می‌شود این در حالی است که تحلیل اقتصاد سلامت و آموزش، به سادگی تحلیل قیمت کالاها نیست و اینطور نیست که اگر پزشک بیشتری وارد عرصه خدمت کنیم قیمت خدمات کاهش یافته یا افرایش دسترسی حاصل می‌شود.

حبیبی: افزایش ظرفیت پزشکی با تشخیص غلط، خسارت‌های جبران‌ناپذیری به جامعه وارد می‌کند

درادامه این نشست دکتر مسعود حبیبی با اشاره به سابقه طرح افزایش ظرفیت پزشکی اظهار کرد: تابستان ۱۴۰۰ طرحی از سوی مجلس شورای اسلامی با این استدلال که کشور با کمبود پزشک مواجه است، مطرح شد و بر اساس آن افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی پیشنهاد شد؛ در حالی که کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با این طرح مخالف بود.

وی افزود: یکی از نمایندگان شهرستان‌های استان اردبیل این طرح را امضا کرده بود. وقتی از او پرسیدم چرا این طرح را امضا کرده‌اید، گفت: «در بیمارستان مرکز شهرش متخصص داخلی وجود ندارد و به‌عنوان نماینده مردم، دغدغه حل این مشکل را دارد.»  این دغدغه قابل احترام است، اما سؤال اساسی این است که آیا با افزایش ظرفیت، پزشکان به مناطق محروم خواهند رفت؟

حبیبی ادامه داد: باید پرسید آیا دکتر فارغ‌التحصیلان امروز پزشکی الزاماً به طبابت در این مناطق می‌پردازند یا قصد ادامه تحصیل دارند؟ آن زمان، با پیگیری‌های سازمان نظام پزشکی، وزارت بهداشت و گروه‌های دانشجویی در مجلس، این طرح به نتیجه نرسید، اما چند ماه بعد همین موضوع در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت تصریح کرد: در دوره مسئولیتم هر زمان درباره افزایش ظرفیت صحبت شد، تاکید می‌کردند که تلاش می‌شود کیفیت آموزش کاهش پیدا نکند، چراکه نمی‌خواستند جایگاه و ارزش پزشکی در نگاه مردم دچار خدشه شود. حتی اعلام می‌شد که این روند موقتی است، اما اکنون نه‌تنها مشکلات ایجادشده برطرف نشده، بلکه دوباره بحث افزایش ظرفیت مطرح می‌شود.

وی با انتقاد از برخی اظهارات مطرح‌شده در جلسات گفت: در بعضی نشست‌ها عنوان می‌شود که وزارت بهداشت پیگیری لازم را انجام نداده است، در حالی که تشخیص غلط در حوزه سلامت، معادل مرگ بیمار است؛ حتی اگر آن بیمار فرزند خود ما باشد. این موضوع بسیار اهمیت دارد.

حبیبی با اشاره به افت کیفیت آموزش پزشکی اظهار کرد: امروز دانشجویان ما حتی قادر به انجام معاینه بالینی نیستند. در یکی از دانشگاه‌های ما در شهرستانی با جمعیت ۵۰ هزار نفر، تنها یک بیمارستان ۳۰۰ تختخوابی وجود دارد، اما امسال ۱۳۰ دانشجوی پزشکی به این دانشگاه اختصاص داده شده است. سؤال این است که این دانشجویان چگونه قرار است آموزش ببینند و پزشک شوند؟

اصرار بر اشتباه راهبردی

وی تاکید کرد: اگر نیازی هم وجود داشته باشد، این نیاز در حال حاضر در حال برآورده شدن است، اما اصرار بر این اشتباه راهبردی، خسارت‌های بسیار سنگین و جبران‌ناپذیری برای جامعه به همراه دارد.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت اضافه کرد: در مجموع ۱۶ هزار و ۲۹۸ نفر بیش از ظرفیت واقعی پذیرش کرده‌ایم؛ یعنی حدود ۱۰۰ درصد افزایش ظرفیت. تنها برای تأمین خوابگاه ۵۰ تا ۷۰ درصد این دانشجویان، چهار و نیم همت منابع نیاز است. برای تجهیز خوابگاه‌ها نیز دو و نیم همت اعتبار لازم داریم.

وی افزود: تغذیه دانشجویان خوابگاهی اضافه‌شده به هزار و ۱۰۰ میلیارد تومان منابع نیاز دارد و برای دانشجویان غیرخوابگاهی نیز ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبار لازم است. علاوه بر این، برای فضاهای ورزشی ۷۰۰ میلیارد تومان، سلامت روان، حمل‌ونقل، امور فرهنگی و اجتماعی، زیست دانشجویی مناسب و تسهیلات وام‌های دانشجویی، مجموعاً ۹.۷ همت منابع مورد نیاز بوده است.

حبیبی خاطرنشان کرد: در حالی که مجموع منابع اختصاص‌یافته تنها ۱۰ همت بوده است. در برخی موارد گفته می‌شود بودجه ۸ یا ۱۲ برابر شده، اما باید دید این افزایش مربوط به کدام ردیف است. برای مثال، ردیف تأمین و تجهیز و ساخت خوابگاه‌ها از ۵۲ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۱ به ۶۴ میلیارد تومان در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

28 هزار تخت خوابگاهی نیمه تمام در کشور

وی افزود: در حال حاضر ۲۸ هزار تخت خوابگاهی نیمه‌تمام در کشور داریم و با همه پیگیری‌ها، تنها یک و نیم همت برای تکمیل آن‌ها اختصاص داده شده است. در مجموع، کل اعتبارات پرداخت‌شده در چهار سال اخیر برای ساخت خوابگاه‌ها حدود یک و نیم همت بوده است.

معاون فرهنگی و دانشجویی وزارت بهداشت در پایان گفت: دغدغه نمایندگان برای مردم قابل احترام است، اما اگر واقعاً به فکر مردم و شهرهای خود هستند و کمبود پزشک دارند، راه‌حل این مشکل افزایش بی‌ضابطه ظرفیت پزشکی نیست و این مسیر، یک اشتباه بزرگ است.