راه‌های مهار کم‌آبی در کشورهای دیگر

عماد عزتی: با توجه به افزایش جمعیت و تغییرات گسترده در جریانات جوی، بسیاری از کشورها با چالشی به نام آب روبرو هستند.

کد خبر: ۳۷۶

تاریخ: ۰۱ آذر ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۶

عماد عزتی

با توجه به افزایش جمعیت و همچنین تغییرات گسترده در جریانات جوی، بسیاری از کشورها امروز با چالشی به نام آب دست و پنجه نرم می کنند. ایران نیز با چنین مشکلی مواجه شده تاجایی که به تازگی معاون مرکز بررسی های استراتژیک تصریح کرده اگر به فوریت اقدامی درباره نجات منابع آبی کشور صورت نگیرد، به عبرت تاریخ تبدیل خواهیم شد.

درهمین حال، گروهی از کشورها برای نجات از بحران آب و مدیریت وکاهش مصرف مایه حیات، دست به اجرای برنامه های نوینی زده اند. مروری بر این تجربه های جالب این نکته را به ذهن متبادر می کند که اولا بحران آب تا چه حد عمیق است و کشورها برای بازیافت حتی یک قطره آب چه ها که نمی کنند و ثانیا برنامه ریزان کشورمان تا چه حد از خطر کمبود آب و لزوم مدیریت مصرف آن غافل هستند و هر بار که بحرانی پیش می آید فقط به گران کردن قیمت، این استدلال نخ نما متوسل می شوند.

ایالات متحده و سنسورها

براساس نمودارهای سازمان بین المللی هواشناسی، ایالات متحده آمریکا نیز جزو کشورهای در معرض کم آبی شناخته شده است. به عنوان مثال ایالت هایی چون آریزونا و کالیفرنیا همواره به دلیل خشکسالی درگیر برخی حوادث طبیعی مثل آتش سوزی قرار دارند.

این در حالی است که مسئولان برای حفظ منابع آب و مدیریت آن به توانایی سنسورهای رایانه ای توجه نشان داده و با استفاده از توانمندی شرکت IBM در این زمینه گام برداشته اند. در این برنامه، سنسورهای رایانه ای هدر رفت آب از انشعاب ها و همچنین خطوط انتقال را رصد می کنند تا با این روش از هدر رفت حجم قابل توجهی از آب جلوگیری کنند.

جک کاردیز، مدیر پروژه IBM در مدیریت آب میامی با اشاره به نحوه به کار گیری سنسورهای الکترونیکی می گوید: سنسورهایی که در این پروژه مورد استفاده قرار می گیرد نه تنها می توانند مشکلات موجود را در مسیرهای آبرسانی بررسی کنند، بلکه با آنالیز میزان مصرف و تغییرات موجود آن در فصول مختلف می توانند به میزان مورد نیاز، آب را در چرخه استفاده قرار دهد.

وی افزود: بنابراین بررسی و مانیتور کردن میزان مصرف آب می تواند با جلوگیری از هدر رفت منابع آبی و پولی، امتیازی برای توسعه زیر ساخت ها و کاهش هزینه های مختلف در این منطقه باشد. به عنوان مثال درگذشته وقتی لوله ای دچار نشتی می شد تقریبا دو روز زمان لازم بود تا دریابیم مشکل کجاست؛ اما با استفاده از این سنسورها در کمتر از یک ساعت می توانیم نسبت به برطرف کردن مشکل اقدام کرده و مانع هدر رفتن آب شویم.

به گفته مدیر این برنامه هزینه صرفه جویی شده از طریق مدیریت منابع آب، صرف برگزاری کلاس های فوق برنامه در مدارس یا کلاس های ورزشی می شود که می تواند نسل آینده را برای جامعه آماده تر و اهمیت کنترل منابع آبی را برای آنها مشخص کند.

وی همچنین با اشاره به نتیجه مناسب سیستم سنسورهای IBM درمدیریت آب کشاورزی افزود: امروز این سیستم برای بسیاری از مزارع و شهرهای کم آب ایالات متحده با استفاده ازنیاز گیاهان به رطوبت به کار گرفته شده است که نمونه بارز آن مزارع کالیفرنیا و همچنین زمین های گلف شهر لاس وگاس است. دراین روش، سنسورها با توجه به میزان رطوبت خاک و نیاز گیاهان اجازه جاری شدن آب در ریشه گیاهان را می دهد که با این روش علاوه بر جلوگیری از تبخیر بیش از حد آب میزان مصرف نیز کاهش خواهد یافت.

تولید آب از مه ساحلی در نامیبیا

نامیبیا کشوری در جنوب غربی آفریقاست که می توان آن را به عنوان یکی از خشک ترین مناطق دهکده جهانی معرفی کرد، به صورتی که حداکثر میزان بارش در برخی مناطق این کشور 21 میلی متر است و در بسیاری از ماه های سال این کشور درگیر مسائل مهمی برای تامین آب زندگی شهروندان و کشاورزی خود است.

اما این کشور که با استفاده از سیستم های سنتی تا سال 1996 گذران کرده بود، از این سال سعی کرد پروژه های گسترده ای در زمینه استفاده از منابع نوین در تامین آب موردنیازشان به کارگیرد و در این زمینه نوآوری هایی نیز شکل گرفت.

سیستم مورد استفاده نامیبیا در تامین آب به این صورت است که با استفاده از شبکه های خاصی که در ارتفاع مشخصی از سطح زمین کار گذاشته می شود می توان رطوبت موجود در مه یا ابرها را استخراج کرد و مورد استفاده قرار داد.

در این روش متخصصان میزان تشکیل مه یا عبور ابرها از سطح زمین در آن منطقه را بررسی و با استفاده از نمودارهایی می توانند اقتصادی بودن استفاده از این شبکه های تامین آب از ابر را تایید یا مردود اعلام کنند. این درحالی است که نوار ساحلی و برخی ارتفاعات کشور نامیبیا دارای این امتیاز است که در برخی روزهای سال که البته تعدادشان کم نیست، تشکیل مه صبحگاهی و شبانگاهی می توانست منبع قابل توجهی آب را در اختیار ساکنان منطقه قرار دهد. لذا از سال 1997 تا امروز استخراج آب از مه یا قطعات ابر در نامیبیا مورد استفاده قرار گرفته است و براساس برخی اطلاعات، میزان آبدهی هر پرده نصب شده برای جذب آب حدود 24 لیتر آب شرب در روز است. بد نیست بدانیم این سیستم تامین آب در کشورهای اکوادور، ایالات متحده، پرو، عمان، یمن و بسیاری از کشورهای دیگر نیز استفاده می شود.

امارات و سیستم آبیاری تحت فشار

امارات عربی متحده به عنوان یکی از ده کشور برتر در زمینه تامین آب در دهکده جهانی شناخته شده و سرانه مصرف آب در این کشور 550 لیتر است که دوبرابر میانگین مصرف روزانه بین المللی است.

براساس تحقیقاتی که در این زمینه انجام شد مشخص شده بیشترین میزان مصرف آب در امارات عربی متحده مربوط به آبیاری فضای سبز، باغچه ها و مزارع است.

در این تحقیقات مشخص شده است هنگام استفاده از آبیاری اسپری (سیستم های آبپاش) در امارات، 60 درصد از آب، قبل از استفاده توسط گیاهان تبخیر و تنها 40 درصد به درد آبیاری می خورد.

لذا استفاده از سیستم آبیاری قطره ای تحت فشار، کارآمدترین راهکار برای کاهش 25 درصدی میزان مصرف آب تشخیص داده شده است. در روش استفاده شده، با قرار دادن لوله های مشخصی کنار ریشه های گیاهان در عمق 5 سانتی متری زمین، آب تحت فشار به نزدیکی ریشه با رعایت زمانبندی مناسب تزریق می شود وپس از تغذیه گیاه جریان آب قطع می شود.

چین و طلای آبی

با توجه به اطلاعات و آمار موجود درباره چین، این کشور باداشتن نزدیک به 20 درصد از جمعیت کل جهان، تنها هفت دهم درصد از منابع آب شیرین را در اختیار دارد؛ بنابراین چالش مدیریت منابع آب برای این کشور مدت هاست وجوددارد و نزدیک به 400 شهر چین درگیر کمبود آب هستند. این تغییرات نگران کننده توانست مسئولان و دولتمردان را قانع کند تا از ابتدای سال 2005 میلادی پروژه طلای آبی را اجرایی کنند. اولین اقدام دولتمردان برای تامین منابع آبی، ایجاد انحراف در رودخانه یانگ تسه به عنوان یکی از بزرگ ترین رودخانه های جهان به سمت شمال چین بود.

همچنین دولت برای مناطق جنوبی که بیشتر به منابع آب دریا و اقیانوس دسترسی داشتند، پوشش 80 درصدی استفاده از دستگاه های آب شیرین کن را به اجرا گذاشت. به علاوه دولت با درنظر گرفتن تجارب دیگر کشورها به منظور استفاده مجدد از پساب ها توانسته اکنون نزدیک به 70 درصد از پساب های خود چه در بخش صنعتی و چه در بخش خانگی را مجدد احیاء کند و مورد استفاده قرار دهد /.

منبع: روزنامه جام‌جم 30 آبان 1394