مشاور علمي اتحاديه کشوري فروشگاه هاي زنجيره اي مطرح کرد:

توسعه خرده فروشي مدرن راهي براي مبارزه قاچاق کالاهاي اساسي

مشاور علمي اتحاديه کشوري فروشگاه هاي زنجيره اي با تاکید براینکه يکي از شاخص هاي توسعه يافتگي کشورها و جوامع در دنيا، شاخص توسعه يافتگي صنعت خرده فروشي مدرن است، گفت: راهکار مبارزه با قاچاق و حدف واسطه هاي غير ضروري و دلالان موجود در عرضه توزيع کالاي اساسي، توسعه خرده فروشي مدرن است که در اين صورت رونق همراه با جهش توليد حاصل خواهد شد.

کد خبر: ۱۹۰۹۴

تاریخ: ۲۵ تير ۱۳۹۹ - ۱۶:۴۴

به گزارش عصرپرس، حامد بنائي- موضوع فروشگاههاي زنجيرهاي و مساله توزيع، چند سالي است که با توسعه اين فروشگاه ها، وارد دوران جديدي در کشور شده است. اگر چه ايجاد اين فروشگاه ها پديده جديدي نيست و سابقه آن به سال 1328  برميگردد، ولي در سالهاي اخير به دليل وجود مشکلات فراوان در بخش توزيع کالاها، که بيشتر متاثر از دو عامل وضعيت اقتصادي و ساختار نامناسب نظام توزيع سنتي از يک طرف و همچنين ورود بخش خصوصي در زمينه توزيع محصولات از طريق راه اندازي فروشگاههاي زنجيرهاي دولت را برآن داشت تا نگاه ويژهاي به اين حوزه داشته باشد تا بتواند از اين طريق وضعيت توزيع را در کشور بهبود بخشد و از آشفتگي در بازار جلوگيري کند. که در اين زمينه با فرشيد گلزاده،مشاور علمي اتحاديه کشوري فروشگاه هاي زنجيره اي گفت وگوی صورت گرفته که توجه شما را به آن جلب می کنیم:

اتحاديه کشوري فروشگاه هاي زنجيره اي يکي از جوانترين هاي حوزه اصناف بشمار مي رود، با توجه به اينکه يک دوره از فعاليت اين اتحاديه گذشته، عملکرد آن را چگونه ارزيابي مي کنيد؟

عليرغم اينکه بحث فروشگاه هاي زنجيره اي و خرده فروشي در ايران داراي قدمت طولاني است اما رويکردهاي جديد و اساسا موضوع خرده فروشي مدرن در کشور ما جديد است و بينش صحيح و رويکردهاي حرفه‌اي چه در بخش دولتي و سياست گذار و چه در بخش خصوصي به درستي شکل نگرفته بود.يکي از کارهاي بزرگي که اتحاديه در دوره اول انجام داد، توسعه و ارتقاء جايگاه فروشگاه‌هاي زنجيره‌‎اي در ذهن سياست گذاران و مديران ارشد کشور بود. تصورات اشتباه و بخشنامه هاي متناقض محدوديت هايي را در مسير توسعه خرده فروشي مدرن ايجاد کرده بود که تاسيس و تلاش اتحاديه موجب ايجاد بينش درست و رويکردي صحيح به توسعه خرده فروشي مدرن در کشور شد. از اين منظر اتحاديه علي رغم تازه به کار بودن و يا جوان بودنش در اصلاح بسياري از رويکردها،  سياست ها و بخشنامه ها تلاش زيادي نمود و جايگاه اين صنعت را در اقتصاد کشور تبيين کرد.همچنين اتحاديه در جذب اعضاء جديد و ساماندهي تشکلي صنفي از فروشگاه هاي زنجيره اي در رسته هاي مختلف موفق بود.

از ديدگاه شما موثرترين برنامه هايي که در ادامه فعاليت اتحاديه بايد انجام شود چيست؟

يکي از شاخص هاي توسعه يافتگي کشورها و جوامع در دنيا، شاخص توسعه يافتگي صنعت خرده فروشي مدرن است که شامل فروشگاه هاي زنجيره اي و فروش آنلاين مي شود.يکي از مظاهر قدرت کشورها، توانمندي توليدکنندگان و نشان هاي تجاري آن است. هر قدر خرده فروشي مدرن توسعه يابد، زيرساخت لازم براي توليد و رونق توليد هم ارتقا پيدا مي کند. رويکرد رونق توليد و جهش توليد که به عنوان سياست راهبردي نظام مطرح است نيازمند شبکه اي مدرن، بهره ور و گسترده توزيع و فروش است.

متاسفانه در دهه هاي گذشته، عدم بهره وري نظام توزيع و فروش، موجب تحميل هزينه هاي زيادي به اقتصاد شده است. عدم بهره وري به شکل قيمت تمام شده کالا به توليد کنندگان و مصرف کنندگان تحميل مي‌گردد. توسعه فروشگاه هاي زنجيره اي علاوه بر توسعه سبک زندگي بهتر براي مردم به دليل افزايش انتخاب و آگاهي ايشان از کالا و خدمات، با حذف واسطه ها و هزينه هاي غير ضروري، قيمت تمام شده کالا را کاهش و موجب ايجاد برنامه‌ريزي بهتر براي توليد پايدار در توليدکنندگان کشور مي گردد.در کشور ما هنوز بيش از 90 درصد نظام خرده فروشي به صورت سنتي و با هزينه هاي بالا انجام مي شود. توسعه زيرساخت هاي مدرن در حوزه تامين، توزيع و فروش، يک ضرورت براي اقتصاد مقاومتي و توسعه نشان هاي تجاري ايراني است. البته خوشبختانه علي رغم سهم اندک خرده فروشي مدرن از کل صنعت خرده فروشي، نرخ رشد فروشگاه هاي زنجيره اي و فروش آنلاين در پنج سال گذشته در ايران بيش از نرخ رشد متوسط جهاني بوده است. ادامه اين رشد که مي تواند يکي از ماموريت هاي کليدي اتحاديه باشد، يکي از الزامات راهبردي توسعه اقتصادي و رونق توليد در ايران است.از طرف ديگر، توسعه خرده فروشي مدرن به عنوان يک سياست راهبردي مي تواند در شرايط سخت اقتصادي  سهم بزرگي در مديريت چالش هاي کشور داشته باشد و باري را از دوش مردم و دولت بردارد. از اين رو، توسعه زيرساخت هاي حرفه اي و مبتني بر اصول علمي، يکي از ماموريت هاي اتحاديه در سال هاي پيش روست که برخي از مصاديق و عناوين آن را مطرح مي کنم.يکي از پارامترهاي مهم در خرده فروشي مدرن، بحث سرمايه هاي انساني است که متاسفانه در اين زمينه داراي يک ضعف تاريخي و فرهنگي هستيم و با کمبود نيروي انساني توانمند و با مهارت لازم در سطوح مختلف صنعت خرده فروشي مدرن روبرو هستيم.

اين خلاء هم در سطح مديريتي و هم در سطوح عملياتي يکي از موانع توسعه پايدار فروشگاه هاي زنجيره اي در کشور است. يکي از پيشنهادات بنده براي رويکرد جديد اتحاديه، ايجاد يک مرکز آموزش تخصصي صنعت خرده فروشي است  که بتوانيم از اين طريق کمبود نيروي انساني متخصص را در حوزه هاي مختلف جبران کنيم.دومين موضوعي که از نظر من در توسعه کسب و کارها و به خصوص در صنعت خرده فروشي کليدي است، نوآوري مستمر و سريع در همه سطوح شرکت هاست. رويکردهاي جديد به توسعه نوآوري از جمله ايجاد نظام نوآوري و مديريت دانش، جزو استراتژي هاي کليدي کسب و کارهاي صنعت خرده فروشي است.

به دليل تنوع بسيار زياد جزييات و گستردگي خدمات، توسعه نوآوري نيازمند يک رويکرد نظام مند است. لذا ايجاد يک نظام نوآوري و مديرت دانش توسط اتحاديه يکي از راهکارهاي مناسب براي تحول در شرکت هاي عضو اتحاديه و حتي تسري آن به توليد کنندگان است. بدون ايجاد اين نظام، رقابت پذيري صنعت خرده فروشي ايران در قياس با کشورهاي ديگر به صورت روزافزون کاهش خواهد يافتسومين پيشنهاد بنده ايجاد زير ساخت هوشمندسازي است. اين يکي از روندهاي اساسي همه صنايع در دنياست و البته به دليل ماهيت خاص صنعت خرده فروشي مديرن، بسيار کليدي تر و براي اقتصاد ايران حياتي تر است. اين زير ساخت با توجه به اينکه اعضاي اتحاديه دسترسي خيلي گسترده اي به داده هاي مصرف، رفتار خريد، داده هاي جمعيتي و پراکندگي آن، قيمت و ميزان خريد و ... خانوارها را دارند، تجميع و تحليل اين تحليل داده ها مي تواند به سياست گذاري بهينه تر در سطح دولت و مجلس منجر شود و همچنين بازخوردهاي مناسب براي اصلاح توليد و ارتقاء سبک زندگي مردم ايجاد کند. از اين منظر، اتحاديه داراي ثروت عظيمي به نام «کلان داده» است که مي تواند با ايجاد تحليل مبتني بر داده هاي انبوه، سطح تصميم گيري شرکت ها و سياست گذاران را ارتقاء دهد و نقش بسيار بزرگي در بهره وري اقتصاد ايران بازي نمايد.

چهارمين موضوع پيشنهادي، بحث توسعه همکاري هاي استراتژيک است. متاسفانه در کشور ما فرهنگ و يا تجريه همکاري بين شرکت هاي خرده فروشي صورت نگرفته است. اما تجارب بسيار ارزشمندي از اين همکاري هاي استراتژيک در صنعت خرده فروشي دنيا وجود دارد که بسياري از شرکت هاي رقيب در يک حوزه خاص، مي توانند از ظرفيت هاي همکاري يکديگر نفع حاصل کنند و منافع بيشتري براي ذينفعان خود از جمله مشتريان ايجاد کنند. به عنوان مثال اين همکاري ها از حوزه هاي مشترک در آموزش و اشتراک دانش قابل تعريف است تا مشارکت در تامين کالا به صورت متمرکز و يا مشارکت در توزيع و خدمات ارزش افزوده. مثلا شرکت کارفور فرانسه و تسکو انگليس که در تمام دنيا شعبه دارند و رقباي سنتي يکديگر به خصوص در اروپا هستند، در سال 2018 طي يک قرارداد استراتژيک، در تامين بسياري از کالاها به صورت مشترک عمل مي نمايند که موجب کاهش هزينه هاي تامين و قيمت کالا مي گردد.اتحاديه با ايجاد يک فضاي همدلي  مشترک و شبکه سازي و ارائه الگوهاي موفق و توسعه همکاري با اساتيد دانشگاه، توليدکنندگان و ... مي‌تواند به توسعه فرهنگ مشارکت هاي استراتژيک بين اعضاء کمک نمايد.

پنجمين راهکار علمي اتحاديه، حمايت از فروشگا هاي منطقه اي و محله اي با توسعه مدل هاي تجاري  نوآورانه است که زير سايه اتحاديه اين امر صورت ميگيرد. رويکردهاي ادغام يا مدل هاي مشارکت جديد، يا ايجاد زيرساخت هاي لجستيک و تامين مشترک، و يا رويکردهاي توسعه نشان تجاري مشترک و ... مي تواند نوآوري هايي در سطح مدل هاي کسب و کار باشد که فروشگاه هاي محلي از آن منتفع گردند.

به هر حال صنعت خرده فروشي مدرن، داراي  قدمتي 100 ساله در دنيا است که در 10 سال گذشته دردنيا موضوع نوآوري يک از استراتژيک ترين و اصلي ترين موضوعات مورد بحث بوده و پارامترهاي اثرگذار در اين زمينه بسيار گسترده است.لذا دانش بين المللي در اين زمينه بسيار کليدي عمل ميکند و ما به جاي اينکه چرخ را از ابتدا اختراع کنيم بايد بتوانيم در تعاملات بين المللي مشارکت کنيم و حضورمان در شبکه هاي نوآوري و شبکه هاي دانشي دنيا را تکميل کنيم که اين نيازمند تعاملات فعال با اتحاديه ها و خرده فروشي مدرن در سطح جهان است.ارتباط بين شرکت هاي ايراني و خارجي باعث بهره وري بيشتر شرکت هاي ايراني ميشود  که اين موضوعي کليدي است.

پس يکي از موارد مورد بحث  به عنوان ششمين برنامه براي اتحاديه مي تواند ارتقاء  ارتباطات وتعاملات بين المللي باشد و روي اين زمينه بيشتر فعاليت کند.و آخرين موضوعي که به ذهن بنده مي رسد، ادامه تعامل فعال با نهاد هاي سياست گذار از جمله در دولت و مجلس است که از ابتداي شروع به کار اتحاديه آغاز و توفيقات خيلي خوبي هم براي اعضاي اتحاديه بوجود آورده بسياري از موانع توسعه رفع شده است. اين تعامل بايد ادامه داشته باشد و توسعه يابد تا به عنوان يک بازيگر در صنعت و اقتصاد کشور به نهادهاي متولي و توليد کنندگان کمک کند و نقش بسيار موثري در اقتصاد کشور بازي کند.بنده معتقد هستم موضوع آخر مطرح شده در کنار موضوعات ديگر مي تواند اتحاديه را  در يک جايگاه ارزش آفرين براي اعضا، مردم، توليد کنندگان و براي اتحاديه حفظ کند و اين رويکرد ارزش آفرين را توسعه دهد.

اتحاديه براي مقابله با دلالان کالاهاي اساسي  در زمينه توزيع  کارهايي را انجام داده؟

جداي از فعاليت هاي نهاد هاي مختلف در زمينه مبارزه با دلالان کالاهاي اساسي، مي توان از راهکاري ديگر که از ديدگاه بنده بسيار موثر خواهد بود استفاده کرد.راهکار مبارزه با قاچاق و حدف واسطه هاي غير ضروري و  دلالان موجود در عرضه توزيع کالاي اساسي، توسعه خرده فروشي مدرن است، در اين صورت رونق همراه با جهش توليد حاصل خواهد شد. توسعه فروشگاه هاي زنجيره اي و فروش آنلاين يعني همه ارکان جامعه از دولت گرفته تا مردم و فعالين اقتصادي و توليدکنندگان، منتفع خواهند شد. لذا يکي از کارکردهاي کليدي توسعه خرده فروشي مدرن، کاهش فرصت هاي رانتي و دلالي است، هم دليل شفافيت بيشتر فرآيندهاي اين صنعت و هم به دليل نظارت پذير بودن فروشگاه هاي بزرگ.

با توجه به اين که در آستانه دومين دوره انتخابات اتحاديه قرار داريم چه توصيه هاي انتخاباتي براي اعضاي اتحاديه داريد؟؟

اتحاديه در 4 سال گذشته با چالش هاي بسيار زيادي روبرو بود. مديران و موسسين اتحاديه تلاشي زيادي کردند تا نگرش حاکم در نهادهاي سياست گذار و قانون گذار بر فروشگاه هاي زنجيره اي را عوض کنند. برخي بخش نامه ها عملا مانع توسعه فروشگاه هاي زنجيره اي بودند و يا مديران شرکت ها با متوليان متعددي در اخذ مجوزها و يا اعمال قوانين روبرو بودند که توسعه اين فروشگا ها را با چالش جدي روبرو ميکرد. جلسات متعدد با کمسيون هاي مختلف در مجلس،  سازمان هاي دولتي، معاونت برنامه ريزي دولت، وزراي اقتصادي دولت و... برگزار شد تا اين باور شکل بگيرد که اساسا توسعه اين صنعت بايد نقش ويژه اي در اقتصاد کشور داشته باشد.

در کنار اين اقدامات، فعاليت اعضاء در مديريت برخي چالش هاي تامين اقلام ضروري مردم و يا کنترل هيجانات بازار و يا کاهش واسطه ها موجب گرديد جايگاه ارزشمندي براي اتحاديه و اعضاي آن در نهاد سياست گذاري و قانون گذاري کشور ايجاد شود که بسيار مهم و نيازمند مراقبت و توسعه است. از طرف ديگر توسعه گستردگي اعضاء در رسته ها و حوزه هاي مختلف و پيگيري مشکلات و چالش هاي ايشان، کارکرد صنفي اتحاديه را نيز ارتقاء داد.لذا بي انصافي است که اين تلاش بزرگ و ارزش آفرين را ناديده بگيريم. البته نقد منصفانه ارزشمند است و منجر به ارتقاء اتحاديه مي شود. اما نقد هم بايد مبتني بر اصول حرفه اي و به دور از کلي گويي و ابهام و تسويه حساب هاي شخصي باشد. ايرادات و نقدهاي ارائه شده بايد مبتني بر اصول علمي و راهکار مشخص باشد تا بتوان مورد بهره برداري و ارتقاء اتحاديه گردد.

در پایان، توصيه من به کانديداهاي عضويت در هيئت مديره اين است که به دور از شعار و حرفه هاي کلي و مبهم، به ارائه برنامه ها و يا راهکارهاي مشخص و ملموس بپردازند و پس از پايان انتخابات و انتخاب اعضاء، همه در برنامه ها و ارتقاء اتحاديه مشارکت نمايند و هيئت رئيسه منتخب را ياري نمايند. ايران ما نيازمند همدلي و مشارکت و خيرخواهي است و رويکردهاي رقابتي تخريبي جز آفت براي همه چيزي نخواهد داشت.