مدیر کل سلامت، جمعیت و خانواده وزارت بهداشت:

کاهش رشد جمعیت ایران به کمتر از یک درصد رسید

مدیرکل سلامت، جمعیت و خانواده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بابیان اینکه میزان ازدواج در کشور از سال ۸۹ تاکنون ۴۰ درصد کم شده است گفت:جمعیت کشور متاسفانه برای اولین بار در تاریخ ایران به کمتر از یک درصد رسیده است.

کد خبر: ۱۸۲۲۷

تاریخ: ۳۱ ارديبهشت ۱۳۹۹ - ۱۵:۲۱

به گزارش عصرپرس، سید حامد برکاتی روز چهارشنبه در نشست خبری که به صورت ویدئو کنفرانس برگزار شد،گفت: رشد جمعیت‌ کشور در سال‌های اول انقلاب حدود ۲.۴۵ درصد بود؛ به این معنا که جمعیت کشور سالانه حدود ۲.۵ درصد نسبت به سال قبل افزایش می‌یافت. با وقوع کاهش جمعیت به خصوص در دهه ۱۳۷۰ به ناگهان یک شاخص از این رقم کم شد و در ابتدای ورودی به دهه ۸۰ به شاخص حدود ۱.۵ رسیدیم و طبق آخرین آمارها نیز در سال ۱۳۹۸ رشد جمعیت کشور متاسفانه برای اولین بار در تاریخ ایران به کمتر از یک درصد رسیده است.

برکاتی گفت: این موضوع به معنای آن است که جمعیت جوان و مولد که زیربناهای اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی را برای کشور پاس خواهد داشت و علم و تولید کشور را خواهد داشت، حتما از حدود ۲۰ سال آینده به چالش کشیده خواهد شد و نسبت جمعیتی‌مان دارد به هم می‌خورد.

ایران جزو کشورهای پیر دنیا

وی گفت: سال ۱۳۵۵ سن ایران ۲۲ سال بوده و در سال ۱۳۹۹ حدود ۳۲ سال است؛ یعنی اگر ما بر اساس شاخص‌های جهانی که سن جوان را تا ۳۰ سالگی می‌دانند (البته برخی کشورها هم بیشتر از این سن را معرفی کرده‌اند)، ایران از سال ۱۳۹۵ پای در سنین میانسالی گذاشته است و برآورد می‌شود که تا سال ۱۴۳۰ کشورمان میانسال و پیر شود.

برکاتی افزود: بنابراین جمعیت مولد کشور که کمتر از حدود یک دهه قبل بیش از ۷۰ درصد بود، کم شده است. سوال آن است که چه باید کرد. سیاست‌هایی که توسط مقام معظم رهبری در اردیبهشت ماه ۱۳۹۳ ابلاغ شد کاملا جامع است و کاملا مسیر آینده کشور را برای مقابله با این معضل روشن کرده است، اما اتفاقاتی که باید ضمن آن انجام می‌شد، نیفتاده است. این سیاست‌ها ۱۴ بند دارد که یک بند کاملا اشاره می‌کند به "جایگزینی" و اصل است و بند آخر هم بند رصد است که باید هر ساله اتفاق افتد تا به عنوان مثال در سال ۹۹ با این موضوع مواجه نشویم که رشد جمعیت کشور به زیر یک درصد افتاده است.

وی ادامه داد: در سیاست‌های ۱۲ گانه دیگر نیز رشد اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی و حمایت از جوانان به خصوص برای ازدواج و فرزندآوری دیده شده است. در این زمینه وزارت بهداشت اقدامات خوبی انجام داده است؛ به طوری که شاخص مرگ و میر کودکان و مادران و مراقبت‌ها ارتقا یافته است و این شاخص‌ها از شاخص‌هایی است که با توجه به گسترش شبکه بهداشتی و درمانی کشور، زبانزد دنیا است. امیدوارم با اقداماتی که در این زمینه در حوزه تمام قوا و نه فقط قوه مجریه و وزارت بهداشت، انجام می‌شود، بتوانیم این معضل را تا حد امکان و با بهترین شکل مدیریت کنیم.

پیشگیری از بارداری فقط برای زنان دارای بیماری شدید

برکاتی درباره پیشگیری از بارداری گفت: اقلام پیشگیری از بارداری دو معنا دارد یکی بحث سلامت و دیگری جمعیت. به هیج عنوان برای کاهش موالید اقدامات کاهش بارداری نداریم. دستورالعملی پیشگیری از موالید در آبان ۹۸ به دانشگاههای علوم پزشکی ابلاغ شد. در این دستورالعمل مشخص شده است اگر مثلا خانمی سرطان قابل درمان دارد ابتدای کار که باید داروهای شیمی درمانی مصرف کند چون بارداری برای خودش و جنین مشکل ایجاد می کند با روشهای قرص یا کاندوم پیشگیری از بارداری تجویز می شود.

وی افزود: برای یک خانم مثلا ۳۴ ساله که بیماری قلبی مادرزادی دارد و بیماری او پیشرفته باشد به طوری که توانایی کارهای روزمره را از دست بدهد. چون بارداری برای حیات او خطرناک است برای این موارد داروی پیشگیری از بارداری تجویز می شود.

برکاتی گفت: آمار سقط بررسی شده است در سال ۹۲ حدود ۲۲۰ هزار سقط برآورد شد. اکنون بررسی ملی سقط جنین انجام شده و ظرف یکی دو ماه آینده اعداد آن را اعلام کنیم.

وی افزود: وزارت بهداشت و وزارت آموزش و پرورش در نظارت بر اصول بهداشت در مدارس نظارت دارند، مثلا در مورد سرویس های بهداشتی سالی یکبار و در موارد لزوم بیشتر مراجعه می شود و چون به عنوان ضابط قضایی هستند موارد لازم را تذکر می دهند. بهورزان هم به مدارس نظارت می کنند مثلا بر بوفه ها نظارت می کنند. برای دیدن، گزارش دادن و اصلاح است.

مدیر کل سلامت خانواده، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت گفت: اقدامات لازم در مدارس انجام می شود. لازم است در مدارس بزرگ حتما یک مراقب سلامت باشد و در مدارس کوچکتر در هر دو مدرسه یک نفر مراقب بهداشت باید حضور داشته باشد. امیدواریم وزارت آموزش و پرورش از مجوزهای استخدام سالهای گذشته برای تامین این نیروها استفاده کند و این مطالبه را از آموزش و پرورش داریم.

وی افزود: دستورالعمل های سختگیرانه ای برای رعایت اصول بهداشتی در مدارس از جمله در سرویس های بهداشتی و بوفه ها ابلاغ شده است. همچنین برای رعایت اصول بهداشتی در ایام کرونا دانشگاههای علوم پزشکی نظارت دارند و تذکرهای لازم به دانشگاههای علوم پزشکی در این زمینه داده شده است.

کاهش ۴۰ درصدی آمار ازدواج طی هشت سال

وی در خصوص آمار ازدواج در میان جوانان گفت: آمار ازدواج در سال ۱۳۸۹ برابر با ۸۹۱هزار مورد بوده است که این رقم در سال ۹۸ به ۵۵۰ هزار مورد رسیده است که نشانگر کاهش ۴۰ درصدی آمار ازدواج در این سال‌ها است. به طور تقریبی هر ساله ۶ درصد آمار ازدواج کاهش یافته است. در سال ۱۳۹۲ حدود ۱۳ میلیون جوان در انتظار ازدواج داشتیم که این رقم اکنون به ۱۰ میلیون رسیده است. این روند کاهشی طبیعتا کاهش تمایل به فرزندآوری را هم به دنبال خواهد داشت.

وی افزود: راه چاره تشویق جوانان برای ازدواج تنها وام ازدواج نیست. این وام حتی شاید بتواند برای برخی جوانان در برخی مناطق باعث بروز مشکلاتی شود که با اجبار خانواده‌هایی که به این ۱۰۰ میلیون وام ازدواج نیاز دارند ممکن است اتفاق افتاده باشد. تمام بحث‌های حمایتی از جوانان برای ازوداج و فرزندآوری در سیاست‌های ابلاغی مقام معظم رهبری موجود است، اما متاسفانه در اجرا آنچه که باید باشد، نبوده است. ایشان فرموده‌اند که توسعه اقتصادی، اجتماعی و ... باید متناسب با سیاست‌های ابلاغی انجام شود. خوشبختانه وزارت بهداشت نسبت به سایر دستگاه‌ها وظایف خود را بهتر انجام داده است.

برکاتی در بخش دیگری از سخنان خود درباره مباحث آموزشی برای بلوغ دانش‌آموزان،  افزود: برنامه‌هایی که برای سلامت دانش‌آموزان اجرایی می‌شود، در دفتر ما و همچنین وزارت آموزش و پرورش دنبال می‌شود. به عنوان مثال برنامه‌های مفصلی ترتیب داده‌ایم. در ابتدا برای والدین کلاس‌هایی برگزار می‌شود؛ چرا که شاید دانسته‌های آنها در مورد بلوغ مبنای کاملا علمی نداشته باشد. سپس با اذن والدین اقدام به آموزش این موضوع برای نوجوانان می‌کنیم. موارد آموزشی تنها در حد اطلاع رسانی است و تنها در صورتی که دانش‌آموز نیاز به مراجعه به پزشک داشته باشد به پزشک متخصص یا عمومی ارجاع داده‌ می‌شود. تغذیه در بلوغ، بهداشت بلوغ، راه‌های کنار آمدن با بلوغ و... همگی به دانش‌آموز گفته می‌شود. با تمام محدودیت‌های موجود باید بیش از  این بر این مقوله کار کنیم تا نوجوان یک بلوغ خوب را تجربه کند.

۱۰۰ میلیارد تومان برای ضدعفونی مدارس

برکاتی گفت: حدود ۱۰۰ میلیارد تومان به مدارس برای تامین مواد ضدعفونی داده شده است که نزدیک به ۷ برابر بودجه سنوات سلامت و تندرستی است. دولت به این مساله توجه دارد و انتظار نمی رود در اوقات اخیر و تا پایان سال در مدارس کمبود مواد ضدعفونی کننده داشته باشند.

وی افزود: مدارس غیر انتفاعی، تیزهوشان و هیات امنایی هم شهریه می گیرند و درآمد دارند. حداکثر ۸۵ هزار مدرسه می توانند از منابع دولتی استفاده کنند و اگر درست مدیریت شود نگرانی والدین از دسترسی به شوینده ها و گندزداها بر طرف می شود. همکاران وزارت بهداشت هم در این زمینه نظارت دارند و کمک می کنند.

میزان ابتلای کودکان به کرونا انگشت شمار بود

مدیر کل سلامت خانواده، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت درباره کودکان مبتلا به کرونا گفت: علایم کرونا در بین کودکان بسیار مختصر بوده است مگر اینکه بیماری زمینه ای داشته اند، اگر کودکان زیر ۱۰ سال بیماری زمینه ای داشتند باز هم شدت بیماری کم بوده است و فقط موارد انگشت شمار مبتلای کرونای زیر ۱۰ سال شدید داشتیم که به اندازه انگشتان یک دست هم نمی شود که احتمالا بیماری زمینه ای عامل آن بوده است.

کاهش مراجعه به مراکز بهداشتی برای واکسیناسیون

وی در پاسخ به پرسش دیگر ایرنا درباره کاهش مراجعه به مراکز بهداشتی برای واکسیناسیون نوزادان و کودکان گفت: آمارهای فروردین و اسفند ۹۷ نشان می دهد برخی مردم کمتر برای واکسیناسیون مراجعه کردند. . عده ای  هم حدود یک هفته واکسیناسیون را به تاخیر انداختند .

وی گفت: به تاخیر انداختن واکسیناسیون در اسفند که نگرانی ها بالا بود قابل درک است اما با تمهیدات انجام شده برای ایجاد امنیت روانی و اصول بهداشتی و ضدعفونی در مراکز بهداشتی این نگرانی اکنون بر طرف شده است و بیش از این به تاخیر انداختن واکسیناسیون کودکان به سلامت آنان آسیب می زند.

بیماری کاوازاکی در کودکان

برکاتی درباره بیماری کاوازاکی در بین کودکان در ایران گفت: این بیماری از گذشته در ایران بوده است و علایم آن مانند ضعف و درگیری مفاصل و مشکلات قلبی شناخته شده است و مداخلات لازم برای درمان این بیماران انجام می شود.

وی افزود: تاکنون هیچ ارتباط علمی و هیچ مقاله علمی که نشان دهد بیماری کاوازاکی با کرونا ارتباط دارد نداشته ایم و هیچ نگرانی مبنی بر افزایش نامتعارف موارد ابتلا به این بیماری بعد از کرونا وجود ندارد.

برکاتی درباره انجام تست بارداری توسط مردم گفت: مشاهدات وزارت بهداشت نشان می دهد مراجعات زنان به آزمایشگاهها برای تست بارداری کم شده است و بیشتر از کیت های تست سریع که در داروخانه ها وجود دارد استفاده می کنند که با توجه به نگرانی از کرونا قابل درک است.

وی افزود: بعد از کرونا البته مسائلی از قبل مشکلات روانی و تعامل زوجین را در خانواده ها داریم که بسیار اهمیت دارد و بر میزان فرزندآوری هم تاثیر می گذارد.

غربالگری ناباروری اجرا می شود

برکاتی از اجرای طرح غربالگری زوجین نابارور خبر داد و گفت: تفاهمنامه اجرای این طرح بین معاونت بهداشت و درمان وزارت بهداشت بسته شده است و دیروز ابلاغ شد. این طرح تا یکی دو ماه آینده در ۶ شهرستان اجرا می شود. پیش بینی این است که با شناسایی زودهنگام زوج های ناباروری و معرفی این افراد به مراکز درمان باروری؛ میزان موفقیت این درمان ها در کشور بیشتر شود.

وی افزود: در مورد کالاهای آسیب رسان در بوفه مدارس تفاهمنامه و دستورالعمل مشترک بین حوزه معاونت بهداشت و معاونت تربیت بدنی آموزش و پرورش نوشته و ابلاغ می شود و باید اجرا شود.

وی گفت: نمی توان گفت این دستورالعمل به طور کامل در همه مدارس اجرا می شود اما درصد بالایی اجرا می شود. ممکن است درصد خطایی هم باشد که توسط مراقبان سلامت و بازرسان وزارت آموزش و پرورش و بهداشت محیط نظارت می شود. وضعیت امروز نسبت به ۵ سال پیش بسیار بهتر است گر چه هنوز نیازمند اصلاح است و ممکن است هنوز کیک و مواد غذایی دیگر که با الگوهای رشد و وزن گیری مناسب کودکان مغایرت دارد در برخی بوفه های مدارس باشد.

درمان رایگان ناباروری در مراکز دولتی

وی گفت: در مورد ناباوری هزینه های درمان باید با حمایت بیمه پرداخت شود اما بیمه باید بداند این خدمات کجا با چه هزینه ای و برای چه کسی اجرا می شود. امیدواریم تا آخر امسال این خدمات وارد پوشش بیمه شود. در این مورد تصمیم گیرنده شورای عالی بیمه است. تا آن زمان دستور وزیر بهداشت این است که خدمات درمان ناباروری که در مراکز دولتی انجام می شود رایگان بماند. این خدمات شامل سه نوبت آی وی اف، آی یو آی و ویزیت پزشک است.

برکاتی افزود: بین ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت کشورها با توجه به سن ازدواج و اقلیم کشورها دچار ناباروری هستند و امیدواریم یکی دو سال آینده این خدمات ساماندهی شود.

وی گفت: برای حمایت از فرزندآوری زایمان طبیعی در مراکز دولتی رایگان شده است اما اینکه این تصمیم چقدر در افزایش موالید موثر بوده باید بررسی شود به هر حال سال گذشته شاهد کاهش ۱۷۰ هزار مورد موالید در کشور بودیم و اگر زایمان طبیعی رایگان نبود شاید این میزان به ۲۰۰ هزار مورد هم می رسید.

برکاتی افزود: رایگان شدن زایمان طبیعی جلوی روند رو به افزایش سزارین را گرفته است. اگر نبود اکنون دو سوم زایمان ها سزارین می شد، این میزان اکنون برای زنان بالای ۴۰ سال حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد است.

رئیس مرکز سلامت خانواده و جمعیت گفت: در مورد بسته بلوغ چند کار انجام می شود. به دانش آموزش و والدین آموزش و مشاوره داده می شود. آموزش به دانش آموزان درباره صفات بلوغ با هماهنگی والدین فقط در حد اطلاع دادن است. معاینه نداریم و اگر لازم باشد کودکان به پزشک ارجاع می شوند.

وی افزود: درباره علایم بلوغ و احتیاط هایی باید در این دوران و تغذیه دوران بلوغ خانواده ها و دانش آموزان آگاهی داشته باشند تا یک دانش آموز در سن ۹ یا ۱۰ سالگی با اطلاعات نادرست دچار مشکل نشود البته به نظر ما بیش از این باید برای بهداشت بلوغ مداخله شود.

برای بازگشایی  مدارس کشور در ستاد ملی کرونا تصمیم گیری می شود

برکاتی درباره بازگشایی مدارس گفت: در این مورد بحث های کارشناسی وجود دارد. با توجه به اقتضائات کشور برای بازگشایی  مدارس کشور در ستاد ملی کرونا تصمیم گیری می شود. سعی می کنیم جمیع جهات دیده شود.

وی افزود: اکنون بازگشایی مدارس برای رفع اشکال انجام شده است. زیرا عده زیادی از دانش آموزان نمی توانند از موبایل استفاده کنند و ممکن است سوالی داشته باشند که می توانند مراجعه کنند. در مواردی کلاسها بدون حضور دانش آموزان یا با یک یا دو نفربرگزار شده است . این اقدام این پیام را می دهد که در مسیر عدالت آموزشی حرکت می کنیم تا اگر فردی امکان استفاده از سیستم های اینترنتی و تلویزیونی را نداشت دچار افت تحصیلی نشود.

برکاتی افزود: در مورد دستورالعمل بازگشایی مدارس نسخه ۰۴ ارائه شده است. اولین دستورالعمل ۱۴ بهمن و دومی ۲۰ بهمن نهایی شد و ۲۲ بهمن نسخه دوم را ابلاغ کردیم. قبل اعلام شروع کرونا، سیستم آموزشی آمادگی داشت. در مورد امتحانات هم دستورالعملی نوشته و ابلاغ شده است و انجام امتحانات با رعایت فاصله فیزیکی و انجام گندزدایی انجام می شود.

وی گفت: دانش آموزانی که بیماری زمینه ای دارند و پر خطر هستند هم می توانند با گواهی پزشک معتمد آموزش و پرورش در امتحان غیبت کنند  و بعدا برای امتحان مراجعه کنند.

وی درباره طرح ترافیک گفت: سوال طرح ترافیک سیاسی است. به هر حال اجرا نشدن این طرح به امنیت روانی جامعه کمک می کند اما تصمیم توسط ستاد ملی کرونا گرفته می شود تصمیم فعلی نهایی نیست. در ستاد ملی با وضعیت مواجه هستیم یک صدا صحبت نمی کند و اخبار ضد و نقیض از مراجع دولتی شنیده نمی شود.

حمایت از مکمل یاری نیز برای خانواده ها و نوزدان انجام می شود

برکاتی درباره حمایت از باروری گفت: دستورالعمل زایمان رایگان از زمان طرح تحول سلامت تاکنون اجرا می شود. دولت سه نوبت از هزینه های درمان ناباوری را می پردازد. توصیه وزارت بهداشت این است که بین ۶ ماه تا دو سال بین فرزنداول و دوم فاصله بیشتر فاصله نباشد. حمایت از مکمل یاری نیز برای خانواده ها و نوزدان انجام می شود.

وی گفت: برای حمایت از فرزندآوری دوم ویزیت رایگان در ۱۸ ماه پس از زایمان انجام می شود و اگر تصمیم به بارداری مجدد گرفته شود؛ مشاوره های لازم ارائه می شد. اکنون فاصله از بارداری اول حدود ۵.۵ سال است. متاسفانه بارداری بعد از ۵ سال از بارداری اول با درجاتی از بیماری و مشکلات برای مادر همراه است.

برکاتی افزود: فقط بخشی در موفق ترین مراکز درمان ناباروری در دنیا بین ۲۰ تا ۳۰ درصد موفقیت در درمان ناباروری دارند. بهترین اقدام کمک به ازدواج در زمان مناسب است. کمبود ازدواج و کمبود میل ازدواج و به تاخیر انداختن فرزند آوری به ۴.۵ تا ۵ سال بعد از ازدواج به کاهش میزان باروری در جامعه منجر می شود

وی گفت: سن اولین فرزندآوری در کشور اکنون از ۲۴.۵ سالگی به ۲۹ سالگی رسیده و فرزندآوری دوم نیز به ۳۴ سالگی رسیده است. متوسط فرزند سوم هم در ۳۸ سالگی است. علت مهم آن هم افزایش علاقه زنان به تحصیل و اشتغال است که در جای خود مهم و حق زنان است.

برکاتی افزود: از انتهای دهه ۶۰ تا ۵ سال ابتدای دهه ۷۰ حدود ۲۵ درصد موالید کم شده و این افراد اکنون به سن ازدواج و فرزندآوری رسیده اند. بعد خانوار از متوسط ۵.۳ در دهه ۶۰ اکنون به ۳.۴ رسیده است. حدود ۲۵ میلیون خانوار داریم. برای افزایش فرزندآوری نقش درمان ناباروری کمتر از ۱۰ درصد است و نقش رفع مشکلات اقتصادی، اشتغال و مسکن حوانان بیشتر است.

برکاتی افزود: ۱۱۰ مرکز درمان ناباروری در کشور فعال است. این مراکز تابلو دارند و خدمات لازم را در شرایط ایمن و سالم ارائه می کنند. این خدمات با رعایت فاصله و نوبت دهی انجام می شود و خطر ارائه این خدمات مانند مراکز واکسیناسیون حتی از نشستن در تاکسی هم کمتر است.