جشن هزارمین پیوند سلول‌های بنیادی خونساز در مرکز طبی کودکان برگزار شد

به گزارش خبرنگارعصرپرس، جشن هزارمین پیوند سلول‌های بنیادی خونساز مرکز طبی کودکان دانشگاه علوم پزشکی تهران امروز 2مهرماه 1405 با حضور جمعی از مسئولان وزارت بهداشت و دانشگاه علوم پزشکی تهران، متخصصان، خیرین سلامت و فعالان حوزه درمان و پژوهش برگزار شد.

در این مراسم، دکتر امیرعلی حمیدیه، رئیس مرکز سلول‌های بنیادی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به پیچیدگی درمان بیماران مراجعه‌کننده برای پیوند اظهار کرد: بخش قابل توجهی از کودکانی که برای پیوند به این مرکز ارجاع می‌شوند، بیمارانی هستند که با روش‌های درمانی دیگر شانس بقای محدودی دارند و در بسیاری از موارد، پیوند آخرین فرصت درمانی آنها محسوب می‌شود.

وی با تشریح روند توسعه پیوندهای پیچیده در کشور گفت: در سال‌های گذشته، پیوندهای اتولوگ و پیوند از خواهر و برادر بخش عمده فعالیت‌ها را تشکیل می‌داد، اما با توسعه فعالیت‌های بالینی، ایجاد رجیستری‌ها و راه‌اندازی شبکه‌های اهداکنندگان سلول‌های بنیادی خونساز، امکان انجام پیوندهای پیچیده‌تر نیز فراهم شد.

حمیدیه با اشاره به نقش مرحوم دکتر سیادتی در توسعه حوزه پیوند کودکان، راه‌اندازی بانک اهداکنندگان سلول‌های بنیادی خون‌ساز و سپس شکل‌گیری شبکه ملی اهداکنندگان را از اقدامات مهم در مسیر توسعه این حوزه عنوان کرد.

وی همچنین توسعه بخش پیوند و مراقبت‌های پس از پیوند در مرکز طبی کودکان را مورد توجه قرار داد و گفت: ایجاد بخش‌های مراقبت ویژه پس از پیوند، توسعه خدمات آفرزیس و فوتوفورزیس و فراهم کردن امکانات مورد نیاز بیماران، با همکاری دانشگاه و حمایت خیرین سلامت امکان‌پذیر شده است.

رئیس مرکز سلول‌های بنیادی دانشگاه علوم پزشکی تهران با تأکید بر نقش خیرین در توسعه زیرساخت‌های مرکز طبی کودکان افزود: اگر حمایت خیرین در سال‌های گذشته وجود نداشت، بسیاری از اتفاقات و پیشرفت‌های امروز در این مرکز رقم نمی‌خورد.

وی از راه‌اندازی مرکز تحقیقات سلول‌های درمانی و توسعه کلینیک‌های سلول و ژن‌درمانی در مرکز طبی کودکان خبر داد و گفت: این مرکز امروز از زیرساخت‌هایی برخوردار است که امکان انجام فعالیت‌های پیشرفته در حوزه سلول و ژن‌درمانی را فراهم کرده است.

حمیدیه با اشاره به ایجاد آزمایشگاه‌های فرآوری سلولی و تجهیز مرکز به امکانات پیشرفته، ادامه داد: هدف ما تنها انجام آزمایش‌های تشخیصی نیست، بلکه در این مجموعه امکان انجام فرآیندهای درمانی سلولی و استفاده از سلول در درمان بیماران فراهم شده است.

وی همچنین از همکاری با دانشگاه‌های صنعتی شریف، صنعتی اصفهان، علم و صنعت و سایر مراکز علمی برای طراحی و ساخت تجهیزات پزشکی خبر داد و گفت: طرح‌های تحقیقاتی متعددی در مرکز در حال اجراست و بخشی از آنها با دریافت حمایت‌های پژوهشی و همکاری‌های بین‌المللی دنبال می‌شود.

رئیس مرکز سلول‌های بنیادی دانشگاه علوم پزشکی تهران، توسعه ژن‌درمانی را از اهداف اصلی این مجموعه عنوان کرد و افزود: هدف ما این است که در حوزه ژن‌درمانی در ایران پیشرفت کنیم و از درمان‌های مبتنی بر سلول به سمت درمان‌هایی حرکت کنیم که در سطح سلولی و مولکولی، عامل بیماری را هدف قرار می‌دهند.

وی همچنین توسعه همکاری با شرکت‌های دانش‌بنیان، مراکز تحقیقاتی، وزارت علوم و پژوهشگاه‌های تخصصی و برگزاری دوره‌های آموزشی برای پزشکان، پرستاران و متخصصان مراکز مختلف کشور را از دیگر فعالیت‌های مرکز برشمرد.

انجام بیش از هزار پیوند سلول‌های بنیادی در مرکز طبی کودکان

در ادامه این مراسم، دکتر بهفر، معاون پژوهشی مرکز، با ارائه گزارشی از روند فعالیت‌های پیوند سلول‌های بنیادی خونساز گفت: از آغاز فعالیت مرکز در سال ۱۳۷۴، تعداد پیوندها از حدود ۳۴ مورد در سال‌های نخست به بیش از ۱۰۰ مورد در سال‌های اخیر رسیده است.

وی افزود: در سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ و همزمان با شیوع کووید-۱۹، به دلیل ملاحظات و محدودیت‌های مرتبط با پیوند، تعداد موارد انجام‌شده کاهش یافت، اما پس از آن روند پیوند مجدداً افزایش پیدا کرد.

دکتر بهفر با اشاره به انواع پیوندهای انجام‌شده اظهار کرد: بخش قابل توجهی از پیوندهای انجام‌شده در مرکز، اتولوگ بوده و پیوندهای آلوژن نیز سهم قابل توجهی از فعالیت‌ها را تشکیل داده‌اند. همچنین از سال ۱۴۰۲، انجام درمان‌های CAR-T Cell در مرکز آغاز شده و تاکنون مواردی از این درمان انجام شده است.

وی درباره منابع سلول‌های بنیادی مورد استفاده نیز گفت: بخش عمده نمونه‌ها از خون محیطی، بخشی از مغز استخوان و تعدادی نیز از خون بندناف تهیه شده است.

معاون پژوهشی مرکز طبیکودکان با اشاره به تغییر الگوی اهداکنندگان سلول‌های بنیادی گفت: در گذشته بخش قابل توجهی از اهداکنندگان، خواهر و برادر بیماران بودند، اما با کوچک‌تر شدن خانواده‌ها و کاهش احتمال یافتن اهداکننده کاملاً سازگار در میان اعضای خانواده، استفاده از اهداکنندگان نیمه‌سازگار، به‌ویژه والدین، افزایش یافته است.

وی ادامه داد: پیوندهای هاپلواینتیکال یا نیمه‌سازگار در سال‌های اخیر سهم بیشتری از پیوندها پیدا کرده‌اند و این روند با کاهش احتمال یافتن اهداکننده کاملاً سازگار در میان اعضای خانواده ارتباط دارد.

دکتر بهفر بیماری‌های خونی را از مهم‌ترین گروه‌های بیماری‌های تحت پیوند عنوان کرد و گفت: لوسمی حاد لنفوبلاستیک، لوسمی حاد میلوئیدی و برخی دیگر از بیماری‌های خونی از جمله مواردی هستند که بیماران مبتلا به آنها تحت پیوند قرار گرفته‌اند.

وی افزود: بیماران مبتلا به برخی بیماری‌های نقص ایمنی از جمله CGD و HLH و همچنین بیماری‌های متابولیک مانند MPS نیز در میان بیمارانی قرار دارند که در این مرکز تحت پیوند قرار گرفته‌اند.

توسعه رجیستری بیماران و اهداکنندگان

معاون پژوهشی مرکز طبی کودکان در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه رجیستری‌های تخصصی را از برنامه‌های مهم مرکز عنوان کرد و گفت: یکی از چالش‌های موجود، انصراف برخی اهداکنندگان پس از مشخص شدن سازگاری آنها با بیمار است و تلاش می‌کنیم با توسعه رجیستری و افزایش آگاهی اهداکنندگان، میزان انصراف از اهدای سلول‌های بنیادی کاهش یابد.

وی از افراد واجد شرایط خواست با عضویت در رجیستری اهداکنندگان سلول‌های بنیادی، امکان کمک به بیماران نیازمند پیوند را فراهم کنند.

دکتر بهفر همچنین از برنامه‌ریزی برای ایجاد رجیستری‌های تخصصی بیماری‌های نادر خبر داد و گفت: بیماری‌هایی مانند کم‌خونی داسی‌شکل و برخی بیماری‌های نادر، نیازمند مراقبت‌های چندتخصصی هستند و بیماران مبتلا به آنها ممکن است علاوه بر بیماری اصلی، با مشکلات قلبی، کبدی، فیزیولوژیک و مسائل مرتبط با باروری مواجه باشند.

وی تأکید کرد: هدف از ایجاد این رجیستری‌ها، شناسایی دقیق بیماران و فراهم کردن امکان بهره‌مندی آنها از خدمات مجموعه‌ای از متخصصان و تیم‌های درمانی است.

معاون پژوهشی مرکز طبی کودکان همچنین بر ضرورت حمایت بیمه‌ای از بیماران مبتلا به بیماری‌های نادر تأکید کرد و گفت: بسیاری از این بیماران از پوشش بیمه‌ای متناسب با هزینه‌های درمان برخوردار نیستند، در حالی که هزینه درمان این بیماری‌ها می‌تواند بسیار قابل توجه باشد.

دکتر بهفر افزود: یکی از اهداف ایجاد رجیستری‌های تخصصی، جمع‌آوری اطلاعات دقیق بیماران و ارائه این داده‌ها به بیمه‌هاست تا بتوان زمینه پوشش مناسب‌تر هزینه‌های درمانی بیماران مبتلا به بیماری‌های نادر را فراهم کرد.

جشن هزارمین پیوند سلول‌های بنیادی خونساز مرکز طبی کودکان، فرصتی برای مرور بیش از سه دهه فعالیت این مرکز در حوزه پیوند، معرفی ظرفیت‌های تخصصی کشور در سلول‌درمانی و ژن‌درمانی و تأکید بر نقش حمایت‌های دانشگاه، وزارت بهداشت، مراکز علمی و خیرین سلامت در توسعه درمان‌های پیشرفته بود.

خبرنگار: محسن ولی‌زاده