نایب رئیس صنعت نفت ایران:
ایران به «مهندسی حکمرانی انرژی» نیاز دارد/سرمایه‌گذار را نمی‌توان با دستور به میدان آورد
رضا پدیدار در نشست «اقتصاد و حکمرانی انرژی» با تأکید بر ضرورت عبور از مدیریت پراکنده و حرکت به سمت حکمرانی یکپارچه گفت: اگر قواعد بازی در حوزه انرژی اصلاح نشود، ناترازی تنها در بخش انرژی باقی نمی‌ماند و به ناترازی رفتاری و عملیاتی در ساختارهای اقتصادی و اجرایی کشور نیز منجر خواهد شد.
به گزارش خبرنگارعصرپرس، رضا پدیدار،نایب رئیس صنعت نفت ایران در نشست «اقتصاد و حکمرانی انرژی» با تأکید بر ضرورت بازطراحی حکمرانی انرژی در کشور گفت: حل ناترازی انرژی صرفاً با افزایش تولید امکان‌پذیر نیست و ایران برای عبور از این بحران به حکمرانی یکپارچه، اصلاح ساختارها، جذب سرمایه‌گذاری، حمایت از بخش خصوصی و استفاده از فناوری‌های نوین نیاز دارد.
پدیدار در این نشست، سخنان خود را با تأکید بر ضرورت تبدیل نشست‌های تخصصی به محلی برای حل مسئله آغاز کرد و گفت: برگزاری چنین نشست‌هایی زمانی ارزشمند است که به گفت‌وگو، تفاهم و ارائه راهکارهای قابل اجرا منجر شود و تشکل‌های اقتصادی بتوانند پیشنهادهای خود را با دولت به اشتراک بگذارند.
وی با اشاره به مطالعات خود در حوزه «ذهنیت اجرایی» اظهار کرد: یکی از مسائل مهم در تصمیم‌گیری و اجرا، رابطه میان عقل و احساس است و اگر قرار است در جامعه و محیط کاری حضور مؤثر داشته باشیم، باید بتوانیم میان این دو تعادل ایجاد کنیم.
پیش از مدیریت، باید «معماری» را اصلاح کرد
پدیدار با تأکید بر اینکه طراحی و معماری ساختارها باید مقدم بر مدیریت باشد، گفت: ابتدا باید ببینیم ساختاری که طراحی کرده‌ایم قابلیت اجرا دارد یا خیر و سپس به سراغ مدیریت برویم.
وی با انتقاد از تعدد مدل‌های مدیریتی در دستگاه‌های مختلف کشور افزود: هر وزارتخانه و دستگاه برای خود یک مدل دارد، در حالی که کشور، دولت و مجلس ساختارهای واحدی هستند و باید در چارچوب یک معماری منسجم فعالیت کنند.
به گفته پدیدار، ایران نیازمند بازطراحی استراتژی و ساختار حکمرانی انرژی است؛ ساختاری که باید با روابط میان دستگاه‌ها و همچنین امنیت ملی پیوند داشته باشد.
«مدیریت انرژی» با «حکمرانی انرژی» متفاوت است
پدیدار با تفکیک دو مفهوم مدیریت انرژی و حکمرانی انرژی اظهار کرد: مدیریت انرژی بیشتر بر بهره‌وری، تجهیزات، کاهش مصرف و عملکرد واحدهای صنعتی و سازمانی تمرکز دارد؛ اما حکمرانی انرژی به معنای تنظیم قواعد بازی در کل اکوسیستم انرژی است.
وی افزود: همان‌طور که خانواده برای اداره امور خود به قواعد مشخص نیاز دارد، اقتصاد و صنعت نیز بدون قواعد روشن و یکسان نمی‌توانند به شکل مطلوب فعالیت کنند.
پدیدار تأکید کرد: تنظیم‌گری باید به بخش جدایی‌ناپذیر مدل‌های اقتصادی و فعالیت‌های بخش خصوصی تبدیل شود.
ناترازی انرژی، محصول ناترازی‌های ساختاری است
این کارشناس حوزه انرژی با اشاره به تغییرات نسلی و اجتماعی گفت: اگر روابط و قواعد حاکم بر جامعه به‌درستی تنظیم نشود، ابتدا با ناترازی رفتاری و سپس ناترازی عملیاتی مواجه می‌شویم و در نهایت این ناترازی‌ها در حوزه‌هایی مانند انرژی نیز خود را نشان می‌دهند.
وی در تشریح وضعیت موجود گفت: امروز با مجموعه‌ای از جزیره‌های مختلف با منافع بعضاً متعارض مواجه هستیم و متأسفانه در بخش‌های اجرایی و عملیاتی کشور توجه کافی به این مسئله نمی‌شود.
بازسازی حکمرانی انرژی؛ تصمیمی که به شجاعت نیاز دارد
پدیدار با تأکید بر اینکه نباید اهمیت اقتصاد انرژی ایران را دست‌کم گرفت، اظهار کرد: کشور برای عبور از شرایط موجود به بازسازی حکمرانی انرژی نیاز دارد.
وی گفت: بازسازی حکمرانی به معنای کنار گذاشتن سیستم‌های ناکارآمد و حرکت به سمت سیستم‌های کارآمد است؛ مدل‌هایی که نمونه‌های آن در کشورهای مختلف وجود دارد و اجرای آنها بیش از هر چیز به شجاعت در تصمیم‌گیری نیاز دارد.
انرژی باید از سطح وزارتخانه‌ها به سطح سیاست ملی ارتقا یابد
پدیدار با اشاره به تجربه کشورهای مختلف در مواجهه با بحران‌های انرژی اظهار کرد: در برخی کشورها پس از وقوع بحران، انرژی از سطح تصمیم‌گیری وزارتخانه‌ها خارج و به یکی از محورهای اصلی سیاست خارجی و امنیت ملی تبدیل شده است.
وی با اشاره به تجربه ژاپن پس از حادثه فوکوشیما در سال ۲۰۱۱ گفت: این کشور پس از بحران، اصلاحات استراتژیک در سیاست انرژی خود انجام داد و موضوع امنیت تأمین انرژی را در مرکز سیاست‌گذاری قرار داد.
پدیدار تأکید کرد: تصمیم‌های راهبردی حوزه انرژی نباید در سطوح پایین مدیریتی گرفته شود، بلکه باید در عالی‌ترین سطح تصمیم‌گیری کشور مورد توجه قرار گیرد.
تجربه کره جنوبی؛ ایجاد نهاد فراوزارتی برای هماهنگی انرژی
وی با اشاره به تجربه کره جنوبی گفت: این کشور با ایجاد یک نهاد بالادستی و فراوزارتی متصل به ریاست جمهوری، هماهنگی میان بخش‌های مختلف انرژی و اقتصاد را دنبال کرد.
پدیدار افزود: در ایران نیز وزارت نفت، وزارت نیرو و سایر دستگاه‌های مرتبط باید در یک چارچوب هماهنگ حرکت کنند؛ چراکه ادامه فعالیت جزیره‌ای دستگاه‌ها، در نهایت هزینه آن را بخش خصوصی و اقتصاد کشور پرداخت می‌کند.
بخش خصوصی؛ قربانی نبود هماهنگی دستگاه‌ها
پدیدار با تأکید بر نقش بخش خصوصی گفت: بخش خصوصی آمادگی سرمایه‌گذاری، فعالیت و ایجاد اشتغال دارد، اما نمی‌تواند در شرایطی فعالیت کند که قواعد بازی مشخص و پایدار نباشد.
وی اظهار کرد: دولت و مجلس باید چارچوبی ایجاد کنند که بخش خصوصی در آن بداند در چه شرایطی فعالیت می‌کند و از چه حمایت‌هایی برخوردار خواهد بود.
رشد اقتصادی باید موتور تولید ثروت باشد
پدیدار رشد اقتصادی را نقطه آغاز فرآیند توسعه دانست و گفت: اگر کشور در مسیر رشد اقتصادی قرار نگیرد، نمی‌توان سایر اجزای توسعه را به‌درستی مهندسی کرد.
وی افزود: پس از رشد اقتصادی، امنیت و سپس رقابت‌پذیری صنعتی اهمیت پیدا می‌کند.
به گفته پدیدار، ایران منابع و ظرفیت‌های فراوانی دارد، اما برای تبدیل این ظرفیت‌ها به قدرت اقتصادی و ملی، باید موتور تولید ثروت در کشور فعال شود.
رقابت‌پذیری صنعتی؛ حلقه مفقوده توسعه
پدیدار با تأکید بر ضرورت تقویت رقابت‌پذیری صنعتی گفت: کاهش قیمت تمام‌شده، افزایش بهره‌وری و ورود به زنجیره‌های ارزش صادراتی باید در مرکز سیاست‌گذاری اقتصادی قرار گیرد.
وی افزود: اگر ایران به دنبال دستیابی به قدرت اقتصادی، ملی و مالی است، باید توان صادراتی خود را تقویت کند.
سرمایه‌گذاری در تجدیدپذیرها و ذخیره‌سازی باید شتاب بگیرد
پدیدار سرمایه‌گذاری را یکی از مهم‌ترین الزامات اصلاح اقتصاد انرژی دانست و بر ایجاد سازوکارهای قانونی برای حضور بخش خصوصی در پروژه‌های انرژی تأکید کرد.
وی به‌طور ویژه دو حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر و ذخیره‌سازی انرژی را مورد توجه قرار داد و گفت: توسعه تجدیدپذیرها در جهان شتاب گرفته، در حالی که ایران در زمینه ذخیره‌سازی با کمبود مواجه است.
پدیدار پیشنهاد کرد تشکل‌های بخش خصوصی چارچوب مشخصی برای مشارکت در پروژه‌های ذخیره‌سازی تهیه و آن را به دولت ارائه کنند.
امنیت فیزیکی و سایبری تأسیسات انرژی باید تقویت شود
وی همچنین حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی را از الزامات امنیت انرژی دانست و گفت: با توجه به تهدیدهایی که متوجه کشور است، امنیت فیزیکی و سایبری تأسیسات پالایشی و نیروگاهی باید ارتقا پیدا کند.
پدیدار تأکید کرد: بخش خصوصی نیز می‌تواند با ظرفیت فنی و سرمایه‌ای خود در ارتقای امنیت زیرساخت‌های انرژی مشارکت کند.
هوش مصنوعی به کمک حکمرانی انرژی می‌آید
پدیدار در بخش دیگری از سخنان خود بر ضرورت استفاده از هوش مصنوعی و فناوری‌های روزآمد تأکید کرد و گفت: هوش مصنوعی می‌تواند در پیش‌بینی الگوهای مصرف، شناسایی مشکلات، بهینه‌سازی فرآیندها و افزایش بهره‌وری صنعت انرژی مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین بر ارتقای راندمان، بهینه‌سازی سرمایه‌ها و کاهش تلفات انرژی تأکید کرد و گفت: میزان اتلاف منابع انرژی در کشور قابل توجه است و باید با استفاده از فناوری‌های جدید این تلفات کاهش یابد.
ایران می‌تواند مرکز انرژی منطقه شود
پدیدار با اشاره به موقعیت ژئواکونومیک ایران اظهار کرد: کشور در نقطه‌ای قرار گرفته که می‌تواند محور تعاملات انرژی میان کشورهای خاورمیانه، آسیای مرکزی و مناطق پیرامونی باشد.
وی تأکید کرد: ایران باید از این ظرفیت برای توسعه دیپلماسی انرژی استفاده کند و با کشورهای منطقه روابط اقتصادی و انرژی خود را گسترش دهد.
پیشنهاد تشکیل «مرکز فرماندهی فراوزارتی انرژی»
پدیدار در مهم‌ترین پیشنهاد خود، خواستار بازطراحی نهادی حکمرانی انرژی شد و گفت: کشور به یک مرکز فرماندهی فراوزارتی نیاز دارد که در سطح عالی تصمیم‌گیری کشور فعالیت کند.
وی پیشنهاد کرد نمایندگان ارشد دستگاه‌های حکمرانی، مدیران حوزه انرژی، نهادهای اقتصادی و امنیتی و بخش تنظیم‌گری در این ساختار حضور داشته باشند.
به گفته پدیدار، این شورا باید مسئولیت تعیین استراتژی، حل تعارض منافع، هماهنگ‌سازی دستگاه‌ها و ایجاد یک نظام تنظیم‌گری کارآمد را برعهده داشته باشد.
وی همچنین تأکید کرد که وزارتخانه‌های مرتبط باید بازوی اجرایی مصوبات این ساختار عالی باشند، نه اینکه هر دستگاه به‌صورت مستقل برای حوزه انرژی سیاست‌گذاری کند.
یکپارچگی سیاست‌گذاری انرژی، ضامن امنیت پایدار ایران است
پدیدار گفت: ایران امروز بیش از هر زمان دیگری به مهندسی حکمرانی انرژی نیاز دارد تا منابع موجود در اختیار سیستم‌های اجرایی قرار گیرد و تصمیم‌های سیاست‌گذاری به اقدامات عملیاتی تبدیل شود.
وی تأکید کرد: مسیر توسعه کشور باید بر زیرساخت‌های زیربنایی، توانمندی ملی و بازدارندگی استوار باشد و در این مسیر، یکپارچگی در سیاست‌گذاری انرژی یک ضرورت و ضامن امنیت پایدار فردای ایران است.
پدیدار در پایان گفت: اگر ایران بتواند سیاست‌گذاری انرژی را یکپارچه کند و از ظرفیت‌های ژئواکونومیک خود به‌درستی بهره بگیرد، می‌تواند در منطقه و در میان کشورهای پیرامونی، به مرکز انرژی منطقه تبدیل شود.
خبرنگار: محسن ولی‌زاده
لینک کوتاه خبر: